Z czym łączyć, a czego nie łączyć z suplementami — praktyczny poradnik

Pytanie, z czym łączyć, a czego nie łączyć z suplementami, wraca w poradniach i aptekach częściej, niż większość z nas by się spodziewała… i akurat tu odpowiedź rzadko bywa prosta. Narodowy Fundusz Zdrowia ostrzega, że część popularnych preparatów osłabia działanie leków na receptę albo zwiększa ryzyko ich przedawkowania.

Problem dotyczy zwłaszcza osób po sześćdziesiątce, bo to one biorą zwykle kilka leków naraz. Z danych przytaczanych przez NFZ wynika, że suplementy łyka ponad połowa dorosłych Polaków — i spora część robi to tak po prostu, bez konsultacji z lekarzem.

„Suplement diety nie jest lekiem i nie służy leczeniu chorób. Przyjmowany bez wiedzy o interakcjach może jednak realnie wpływać na skuteczność terapii” — przypomina w materiałach edukacyjnych Narodowy Fundusz Zdrowia.

Z czym łączyć, a czego nie łączyć z suplementami — najważniejsze pary

Zacznijmy od najgłośniejszego przykładu, czyli wapń i żelazo. Oba minerały biją się o te same mechanizmy wchłaniania w jelicie, więc przyjęte razem trochę się nawzajem znoszą. No i dlatego dietetycy radzą rozdzielać je o co najmniej dwie godziny.

Podobnie wapń zachowuje się wobec niektórych antybiotyków. „Preparaty zawierające wapń, magnez czy żelazo mogą wiązać substancję czynną leku i ograniczać jej wchłanianie. Dotyczy to między innymi antybiotyków z grupy tetracyklin i fluorochinolonów” — wskazuje Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych.

Z witaminą D jest na szczęście łatwiej — dobrze dogaduje się z witaminą K2 i z magnezem, bo te składniki wspierają prawidłową gospodarkę wapniową. A magnez? Jego raczej warto oddzielić od cynku, gdy dawki są wysokie, bo przy nadmiarze konkurują o transport.

Suplementy, które kłócą się z lekami

Tu trzeba szczególnie uważać przy lekach przeciwzakrzepowych. Witamina K osłabia działanie warfaryny i acenokumarolu, a to już bezpośrednio przekłada się na ryzyko zakrzepu albo krwawienia.

Groźny bywa też dziurawiec, sprzedawany jako taki preparat na nastrój i trawienie. „Ziele dziurawca przyspiesza metabolizm wielu leków, w tym części leków przeciwdepresyjnych, antykoncepcyjnych i przeciwzakrzepowych, przez co mogą one przestać działać” — ostrzega Główny Inspektorat Sanitarny.

A sok grejpfrutowy? Suplementem co prawda nie jest, ale działa odwrotnie — blokuje rozkład niektórych leków na nadciśnienie oraz cholesterol. I w efekcie ich stężenie we krwi rośnie. To samo dotyczy preparatów z wyciągiem z grejpfruta.

Co radzą instytucje

Resort zdrowia od lat powtarza jedno: reklama nie zastąpi ulotki. „Konsument powinien czytać skład i informację o sposobie stosowania, a w razie przyjmowania leków skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą” — podaje Ministerstwo Zdrowia w komunikacie dotyczącym bezpieczeństwa suplementów.

Warto też pamiętać o jednej prostej zasadzie, takiej czasowej. Większość interakcji da się ograniczyć, jeśli rozdzielimy przyjmowanie suplementu i leku o dwie, trzy godziny. Po pierwsze, chodzi o minerały, które wiążą substancje czynne. Po drugie, o błonnik i preparaty zobojętniające, bo one spowalniają wchłanianie.

I co istotne — ryzyko rośnie razem z liczbą branych jednocześnie preparatów. Farmaceuci podkreślają, że pacjent z pięcioma lekami i trzema suplementami często sam nie ogarnie, które połączenie mu zaszkodzi. I wtedy najprostszym wyjściem zostaje zwykła rozmowa w aptece i lista tego wszystkiego, co bierze w ciągu dnia.