Dieta na nadciśnienie w ciąży — co jeść, czego unikać

Dieta na nadciśnienie w ciąży? Zacznijmy od tego, że jak jesteś w ciąży i nagle słyszysz od lekarza, że ciśnienie ci skacze, to pierwsze pytanie brzmi zwykle… co właściwie jeść, a czego lepiej sobie odpuścić. No i właśnie o tym pogadamy. Dzisiaj wszystko kręci się raczej wokół trzech rzeczy: ograniczenia soli do jakichś pięciu gramów dziennie, modelu DASH i odpowiedniej ilości wapnia. Tak to mniej więcej widzą Narodowy Fundusz Zdrowia, Światowa Organizacja Zdrowia oraz polskie normy żywienia.

A samo nadciśnienie? Rozpoznaje się je u ciężarnej, gdy ciśnienie sięga albo przekracza 140/90 mm Hg. I teraz uwaga — jak do tych podwyższonych wartości dołącza jeszcze białko w moczu, to mówimy już o stanie przedrzucawkowym. To akurat poważna sprawa, bo WHO wymienia to powikłanie wśród głównych przyczyn zgonów matek na świecie.

Co jeść przy nadciśnieniu w ciąży — model DASH

Punktem odniesienia ciągle zostaje dieta DASH, którą NFZ udostępnia jako taki gotowy plan żywieniowy — czyli nie musisz nic wymyślać od zera. Opiera się ona na warzywach, owocach, produktach pełnoziarnistych, chudym nabiale, rybach i nasionach roślin strączkowych.

„Dieta DASH obniża ciśnienie tętnicze krwi i zmniejsza ryzyko rozwoju chorób sercowo-naczyniowych” — wskazuje Narodowy Fundusz Zdrowia w materiałach dla pacjentów. I dlatego talerz ciężarnej z nadciśnieniem powinien w sumie bazować na błonniku, dobrej jakości białku oraz produktach bogatych w potas i magnez.

Sporą rolę odgrywa tu też wapń. Według WHO ta interwencja jako pierwsza z tych żywieniowych okazała się skuteczna w profilaktyce stanu przedrzucawkowego u kobiet, które mają go w diecie za mało.

Czego unikać — sól, ukryty sód i przetworzona żywność

Najważniejsze ograniczenie dotyczy soli, tu raczej nie ma zaskoczenia. Zgodnie z normami Instytutu Żywności i Żywienia oraz zaleceniami WHO „dzienna ilość spożywanej soli nie powinna przekraczać pięciu do sześciu gramów”, czyli mniej więcej tyle, co jedna płaska łyżeczka na dobę.

Tylko że problemem wcale nie jest ta solniczka na stole, a sól ukryta — i to ona robi największy bałagan. Najwięcej sodu dostarczają nam wędliny, sery żółte i topione, pieczywo, dania gotowe, zupy w proszku oraz słone przekąski. Co więcej, taki nadmiar zatrzymuje wodę w tkankach, a to z kolei nasila obrzęki i podnosi ciśnienie.

Eksperci radzą, żeby zastępować sól ziołami i przyprawami bezsodowymi, czytać etykiety i rezygnować z żywności wysoko przetworzonej. Mimo wszystko całkowite odstawienie sodu nie jest wskazane — ten pierwiastek jest nam jednak potrzebny do utrzymania prawidłowej ilości płynów.

Wapń w profilaktyce stanu przedrzucawkowego

WHO precyzuje, ile tego wapnia brać — chodzi o ciężarne z niskim spożyciem tego składnika. „Zaleca się od 1,5 do 2,0 grama wapnia elementarnego dziennie od dwudziestego tygodnia ciąży” — podaje Światowa Organizacja Zdrowia.

I co ciekawe, taka suplementacja wiązała się z niższą częstością i łagodniejszym przebiegiem nadciśnienia ciążowego, mniejszym ryzykiem porodu przedwczesnego oraz wyższą masą urodzeniową noworodków. A wsparciem dla mięśnia sercowego i napięcia naczyń pozostaje też magnez.

I tu ważna rzecz — każdą zmianę w jadłospisie ciężarna powinna skonsultować z lekarzem prowadzącym albo dietetykiem, bo taki plan dobiera się indywidualnie, nie ma jednego dla wszystkich. Jak podkreśla NFZ, najskuteczniejsze są interwencje żywieniowe dopasowane do pacjentki i połączone z edukacją. Więcej o tym, jak układać menu, opisuje nasz przewodnik po diecie DASH w nadciśnieniu, a gotowe jadłospisy publikuje serwis Diety NFZ.

Eksperci przypominają zarazem, żeby samej diety nie traktować jako zamiennika leczenia. Przy wartościach ciśnienia przekraczających przyjęte progi czasem konieczna bywa farmakoterapia dobrana przez lekarza.