Dieta eliminacyjna matki karmiącej — jak ją prowadzić

Wyobraź sobie, że właśnie urodziłaś, karmisz piersią i nagle ktoś podsuwa ci pomysł, żeby „na wszelki wypadek” odstawić nabiał. Brzmi znajomo? No właśnie. Dieta eliminacyjna matki karmiącej — jak ją prowadzić tak, żeby naprawdę pomóc dziecku, a nie zaszkodzić sobie — to temat, który wraca w wytycznych z jednym ważnym warunkiem na wejściu: stosujemy ją wyłącznie ze wskazań medycznych, a nie profilaktycznie. Tak to mniej więcej widzi Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, które przestrzega przed wyrzucaniem produktów na własną rękę.

NCEŻ wymienia trzy sytuacje, w których taka eliminacja w ogóle ma sens: potwierdzona alergia pokarmowa u matki, potwierdzona albo podejrzewana alergia u dziecka oraz okres, kiedy alergię u niemowlęcia dopiero się diagnozuje. I tyle. Poza tymi przypadkami zalecenia są raczej jednoznaczne.

„Nie zaleca się stosowania żadnych ograniczeń dietetycznych ani diet eliminacyjnych jako metody zapobiegania alergii u dziecka” — podkreśla Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. I dotyczy to też rodzin, w których atopia już się przewija.

Dieta eliminacyjna matki karmiącej — jak ją prowadzić krok po kroku

Najczęściej cała ta historia zaczyna się od podejrzenia alergii na białko mleka krowiego u karmionego niemowlęcia. No i wtedy matka wyrzuca ze swojego jadłospisu mleko i w sumie wszystkie jego przetwory — twarogi, sery, maślankę, serwatkę, śmietanę.

Schody zaczynają się przy tych ukrytych źródłach. Bo białko mleka potrafi się schować tam, gdzie raczej byś się go nie spodziewała, a mianowicie: w czekoladzie, pieczywie pszennym i żytnim, wyrobach cukierniczych, pasztetach, parówkach, daniach garmażeryjnych. I dlatego czytanie etykiet… robi się taką codzienną rutyną.

Na szczęście zamienniki są. W diecie bezmlecznej zostają nam kasze, pieczywo francuskie, warzywa, owoce i jaja, a z tłuszczów — oleje roślinne oraz margaryny bez dodatku mleka. Da się żyć.

Ile trwa próba eliminacji

Tu z pomocą przychodzą międzynarodowe wytyczne World Allergy Organization w ramach dokumentu DRACMA, które dość konkretnie określają, ile to wszystko ma trwać. Eliminację białka mleka u matki prowadzi się przez 2 do 4 tygodni, a poprawę u dziecka widać zwykle w ciągu 48 do 96 godzin od usunięcia alergenu.

Tylko że sama poprawa to jeszcze nie dowód. Żeby naprawdę potwierdzić, że winne było mleko, zaleca się ponowne włączenie produktu do diety matki na jakiś tydzień i obserwowanie, czy objawy u dziecka wracają. Czyli taki test wsteczny.

A jeśli eliminacja nic nie daje, to ją po prostu przerywamy. Wytyczne ostrzegają przed bezterminowym wykluczaniem produktów „na wszelki wypadek”, bo to w wielu przypadkach prosta droga do niedoborów — i to bez żadnej korzyści dla dziecka.

Dlaczego potrzebny jest lekarz i suplementacja

Kiedy wyrzucamy nabiał, najbardziej obrywa wapń. Karmiąca matka traci go z mlekiem jakieś 160 do 300 mg na dobę, więc dieta bezmleczna bez uzupełnienia tego makroskładnika po prostu grozi niedoborem. Proste.

I właśnie dlatego zalecenia mówią wprost o nadzorze specjalisty. Dieta eliminacyjna „powinna być stosowana pod kontrolą lekarza i dietetyka” — wskazuje NCEŻ, tłumacząc to ryzykiem, że jadłospis nam się rozjedzie i przestanie być zbilansowany.

Centrum dorzuca jeszcze jedno ważne zastrzeżenie, akurat do najczęstszego mitu. Otóż nie ma podstaw, żeby przechodzić na dietę bezmleczną ani tym bardziej przerywać karmienie z powodu samej kolki niemowlęcej — a tę rodzice bardzo często mylą z alergią.