Dieta kopenhaska — jadłospis, zasady i efekty

No i mamy znowu ten moment w roku. Robi się cieplej, ktoś wrzuca na grupę odchudzającą pytanie o dietę kopenhaską i nagle wszyscy o niej mówią… mimo że dietetycy z Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej od lat machają rękami i odradzają. A ona i tak wraca co wiosnę jak ten bumerang. To restrykcyjny plan na trzynaście dni, który zakłada naprawdę drastyczne cięcie kalorii.

Zasady są tu sztywne, raczej nie ma zmiłuj się i żadnych odstępstw. Pierwszy posiłek to czarna kawa, czasem z kostką cukru i kromką pieczywa. A obiad i kolacja opierają się na chudym mięsie, jajkach, gotowanych warzywach i takich niewielkich porcjach owoców.

I teraz tak — dzienny bilans energetyczny w wielu wariantach tej diety spada gdzieś w okolice 500–800 kcal. To jakoś tak około jednej trzeciej tego, co dla dorosłej kobiety rekomendują normy żywienia. A reguła i tak mówi jasno: ani grama więcej, żadnych przekąsek, posiłki o stałych godzinach.

Zwolennicy obiecują przy tym efekty, że hej. W sieci ciągle wraca obietnica utraty od kilku do nawet kilkunastu kilogramów w niespełna dwa tygodnie. Tyle że część tej wagi to po prostu woda i masa mięśniowa… a nie tkanka tłuszczowa, której tak naprawdę chcemy się pozbyć.

Specjaliści od żywienia patrzą na te liczby raczej chłodno. „Tak niska podaż energii prowadzi do utraty masy mięśniowej i spowolnienia metabolizmu, a nie do trwałego schudnięcia” — ostrzega Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej w materiałach poświęconych dietom restrykcyjnym.

A potem, jak już skończymy te dwa tygodnie, zaczyna się problem. Organizm, wybity z równowagi tą głodówką, zaczyna magazynować energię z powrotem. „Efekt jojo po dietach o bardzo niskiej wartości energetycznej jest regułą, a nie wyjątkiem” — podkreśla NCEŻ. Czyli mówiąc wprost: kilogramy wracają, i często z nawiązką.

Lista zagrożeń jest w sumie dłuższa niż sam jadłospis. Dietetycy wymieniają kilka skutków, które się powtarzają:

• osłabienie, zawroty głowy i spadki koncentracji,
• niedobory witamin oraz składników mineralnych przy tak ubogim menu,
• obciążenie nerek nadmiarem białka,
• rozdrażnienie i problemy ze snem w trakcie głodówki.

I co ważne — dieta kopenhaska nie uczy nas żadnych trwałych nawyków. Po trzynastu dniach kończy się plan i wracamy do dawnego jedzenia. Nie ma tu żadnego mechanizmu, który utrwaliłby tę niższą wagę. Po prostu go w tym schemacie nie ma.

Światowa Organizacja Zdrowia od dawna kieruje uwagę w zupełnie inną stronę. „Zdrowe odżywianie opiera się na zróżnicowanej diecie i ograniczeniu cukru, soli oraz tłuszczów nasyconych, a nie na okresowym głodzeniu” — przypomina WHO w wytycznych dotyczących prawidłowego żywienia. Organizacja akcentuje stopniowość zmian, a nie takie szokowe kuracje na hura.

Szczególne ryzyko dotyczy osób z chorobami przewlekłymi. Diabetycy, pacjenci z nadciśnieniem czy schorzeniami nerek mogą przy tak ostrym deficycie kalorycznym wpaść w naprawdę poważne kłopoty zdrowotne. I dlatego dietetycy odradzają, żeby samemu sięgać po ten plan bez konsultacji lekarskiej.

Podobne wątpliwości budzą zresztą inne modne kuracje cud, o czym więcej piszemy w naszym tekście o popularnych dietach odchudzających. Eksperci powtarzają w kółko, że żadna trzynastodniowa głodówka nie zastąpi nam trwałej zmiany sposobu jedzenia.

A mimo tych wszystkich ostrzeżeń zainteresowanie jakoś nie słabnie. Hasło „dieta kopenhaska” co roku wraca do czołówki najczęściej wyszukiwanych planów żywieniowych w Polsce, zwłaszcza przed sezonem letnim. Rzetelne informacje o zasadach zdrowego odżywiania publikuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.

A najnowsze materiały edukacyjne tej instytucji raczej nie zostawiają złudzeń co do oceny tej metody. „Diety obiecujące szybką utratę wielu kilogramów w kilkanaście dni są niebezpieczne i nie mają uzasadnienia naukowego” — stwierdza NCEŻ wprost w komunikacie dla pacjentów.