Dieta na nerki — co jeść przy chorobie nerek

Dieta na nerki… brzmi groźnie, ale w sumie zaczyna się od jednej liczby, którą Narodowy Fundusz Zdrowia podaje wprost: mniej niż 2300 mg sodu dziennie. Czyli, jakby to ogarnąć, równowartość jednej łyżeczki soli — tej z solniczki i tej ukrytej w produktach przetworzonych razem wziętych. I to jest właśnie ten pierwszy próg, od którego zaczyna się leczenie żywieniowe przy przewlekłej chorobie nerek.

NFZ tłumaczy ten mechanizm raczej krótko. „Kontrola ilości sodu w diecie pomoże Ci zachować odpowiednie ciśnienie tętnicze krwi” — czytamy w poradniku Diet NFZ. No i dlatego pierwsze, co znika nam z talerza, to sól ukryta w wędlinach i gotowych daniach.

Dieta na nerki zaczyna się od soli i białka

Drugim filarem jest białko. I tu już nie ma jednej liczby dla wszystkich, bo wszystko zależy od tego, jak narząd sobie radzi. „O ilości białka w diecie decyduje stężenie mocznika i kreatyniny w osoczu krwi oraz wartość współczynnika przesączania kłębuszkowego (eGFR)” — podaje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.

W stadium łagodnym NFZ wskazuje już konkret. „Ilość białka w diecie powinna wynosić poniżej 0,8 g/kg masy ciała na dzień” — głosi zalecenie. I co ważne, takie ograniczenie zawsze, ale to zawsze wymaga konsultacji z lekarzem i dietetykiem, bo zbyt ostre cięcie grozi niedożywieniem. Czyli sami sobie tu nie kombinujemy.

Białko ma być pełnowartościowe. NCEŻ wymienia chude i nieprzetworzone mięsa bez skóry: cielęcinę, kurczaka, indyka, królika, schab środkowy, polędwicę. Do tego jaja, ryby — chude i tłuste — oraz naturalne produkty mleczne.

Potas i fosfor, czyli co trafia poza talerz

Chore nerki przestają usuwać nadmiar potasu, a jego nagły skok we krwi uderza prosto w serce. I dlatego z jadłospisu znikają nam banany, suszone owoce, ziemniaki i suche nasiona roślin strączkowych.

Fosfor jest mniej więcej równie groźny. „Jego nadmiar w diecie prowadzi do pogłębiania niewydolności nerek” — ostrzega NFZ. Z tego powodu odpada cała lista produktów, którą NCEŻ wylicza bez owijania w bawełnę.

„Unikaj konserw, marynat, wędlin, przetworów mięsnych, produktów wędzonych i kiszonych, serów żółtych, słonych przekąsek” — to oficjalne zalecenie centrum. A do tej grupy dochodzą jeszcze ciemne napoje typu cola, kasza gryczana, orzechy i sery topione.

Inaczej przy dializach, inaczej na początku

Próg białka się odwraca, kiedy pacjent trafia na dializy. Wtedy organizm traci białko w trakcie samego zabiegu, więc jego podaż trzeba podnieść, a nie obciąć. Trochę na odwrót niż się wydaje, no ale tak to działa.

Etap choroby	Białko na dobę
Niskie eGFR (stadium łagodne)	poniżej 0,8 g/kg
Hemodializa	1,0–1,2 g/kg
Dializa otrzewnowa	1,2–1,4 g/kg

We wczesnym stadium sprawa wygląda raczej łagodniej. Zamiast restrykcji NFZ rekomenduje sprawdzony model oparty na zdrowych nawykach żywieniowych — czyli dietę DASH. „To uniwersalna dieta, stosowana w leczeniu i zapobieganiu nadciśnienia o udowodnionych właściwościach prozdrowotnych” — zaznacza Fundusz.

I jest jeszcze jedno twarde ostrzeżenie na koniec. Suplementacja potasu, fosforu czy preparatów białkowych bez konsultacji jest odradzana, bo na uszkodzonych nerkach to w wielu przypadkach nasila zaburzenia elektrolitowe, zamiast je jakoś tam łagodzić.