Dieta na cholesterol dla dziecka — bezpieczny jadłospis

Wiesz co? Zanim w ogóle pomyślimy o tabletkach, najpierw siadamy do stołu. Bo u dziecka z wysokim cholesterolem to właśnie dieta jest pierwszym krokiem — i tak, mówimy tu o konkretnym progu: cholesterol LDL powinien być raczej poniżej 135 mg/dl. Tak to opisuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej w zaleceniach dla pacjentów z rodzinną hipercholesterolemią. Najpierw jadłospis, dopiero potem leki — taka jest kolejność.

A co z wiekiem? No i tu wytyczne są raczej jasne. Leki obniżające cholesterol włącza się zwykle dopiero u dzieci po 8. roku życia. Wcześniej — jak podaje NCEŻ — to sposób żywienia jest „podstawową metodą leczenia”. Czyli po prostu zmieniamy to, co ląduje na talerzu.

I teraz uwaga, bo skala tego wszystkiego jest większa, niż się wydaje po samych diagnozach. Rodzinna hipercholesterolemia dotyczy w Polsce od 125 do 150 tysięcy osób, a rozpoznanie ma… zaledwie około 3 tysięcy z nich. Choroba występuje mniej więcej u 1 na 250 osób i dziedziczy się z pokolenia na pokolenie. Czyli jak ktoś w rodzinie ma problem, to warto się temu przyjrzeć.

Kiedy badać cholesterol u dziecka

Jeśli w rodzinie już coś się dzieje, lekarze radzą nie czekać. Badania przesiewowe robimy wcześnie — oznaczenie lipidów u dziecka z taką historią rodzinną warto wykonać już około 2. roku życia, a najpóźniej zanim skończy 10 lat. W sumie im wcześniej, tym lepiej.

Do czego się porównujemy? Punktem odniesienia są normy z 2024 roku. Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskie Towarzystwo Lipidologiczne zaktualizowały wtedy zakresy referencyjne. Za pożądany poziom cholesterolu całkowitego przyjęto wartość „poniżej 190 mg/dl”, a dla trójglicerydów na czczo — „poniżej 100 mg/dl”. I tych liczb się trzymamy.

Dieta na cholesterol dla dziecka — bezpieczny jadłospis krok po kroku

Zaczynamy od tłuszczów, bo to one są tu na pierwszym miejscu. Ograniczamy tłuszcze nasycone pochodzenia zwierzęcego, a do tego olej palmowy i kokosowy oraz tłuszcze trans — te akurat siedzą w wyrobach cukierniczych i piekarniczych. Czyli te wszystkie ciastka i drożdżówki… raczej mniej.

Potem zamieniamy źródła tłuszczu na lepsze. Zamiast smalcu i masła wybieramy olej rzepakowy i oliwę z oliwek. A ryby? Powinny trafiać na talerz dwa razy w tygodniu, częściowo w miejsce mięsa. Taka prosta podmiana, a robi różnicę.

Nie zapominamy o błonniku, bo to ważny element. Według NCEŻ chodzi zwłaszcza o „błonnik rozpuszczalny, który występuje w warzywach i owocach”. Dlatego warzywa i owoce mają być w diecie dziecka codziennie — w wielu przypadkach to też nasze źródło potasu i przeciwutleniaczy.

I jeszcze rytm posiłków, bo to też się liczy. Specjaliści radzą 4–5 posiłków dziennie w regularnych odstępach, mniej więcej co 3–4 godziny, z ostatnim jakieś 2–3 godziny przed snem. A jak już smażymy, to krótko i bez używania tego samego tłuszczu drugi raz.

Co rodzic powinien zapamiętać

I tu ważna rzecz: dieta nie zastępuje kontroli lekarskiej. Przy rodzinnej hipercholesterolemii samo żywienie często nie wystarcza, a po 8. roku życia lekarz może dołączyć leczenie farmakologiczne. Czyli jedno z drugim idzie w parze.

Posiłki dziecka przebudowujemy raczej stopniowo, a nie z dnia na dzień. Podobne zasady ograniczania tłuszczów zwierzęcych pojawiają się zresztą w zaleceniach dla dorosłych z zaburzeniami lipidowymi — różni się głównie próg LDL.

Ale mimo wszystko punkt wyjścia jest ten sam dla każdej grupy wiekowej. Mniej tłuszczów zwierzęcych, więcej warzyw, owoców i ryb. A u dzieci obciążonych rodzinną hipercholesterolemią — im wcześniej zaczniemy badać i korygować dietę, tym mniejsze ryzyko, że podwyższony cholesterol odezwie się jakoś tam w dorosłości.