Dieta dla przyszłych rodziców — co jeść, starając się o dziecko

Specjaliści coraz częściej powtarzają jedno: jak para myśli o dziecku, to jedzenie warto przestawić już kilka miesięcy wcześniej, a nie dopiero jak na teście pokażą się dwie kreski. Bo dieta dla przyszłych rodziców działa na płodność kobiety i mężczyzny jednocześnie, a komórki rozrodcze dojrzewają sobie spokojnie tygodniami… więc nie ma co liczyć, że zadziała z dnia na dzień.

No i Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników akurat przy jednym składniku nie zostawia żadnego pola do dyskusji. Chodzi o kwas foliowy.

Kwas foliowy: konkretna dawka i konkretny termin

PTGiP zaleca, żeby każda kobieta w wieku rozrodczym brała 0,4 mg kwasu foliowego dziennie. I to nie jest dawka „od momentu, kiedy zajdę w ciążę”.

Towarzystwo mówi wprost, że suplementację „należy rozpocząć co najmniej 12 tygodni przed planowaną koncepcją”. Powód jest czysto biologiczny — bo tyle mniej więcej czasu potrzeba, żeby poziom folianów w krwinkach czerwonych doszedł do wartości, która chroni płód przed wadami cewy nerwowej.

A w pierwszym trymestrze, czyli do 12. tygodnia ciąży, eksperci podnoszą ten zakres do „0,4–0,8 mg dziennie”. I dlatego kalendarz jest w sumie banalnie prosty: najpierw trzy miesiące przygotowania, a potem pierwszy trymestr już na wyższej dawce.

Kwas foliowy to jeden z tych elementów, które PTGiP wrzuca do tak zwanej „wielkiej piątki” — czyli pięciu składników o udokumentowanym znaczeniu dla matki i dziecka. Obok niego siedzą tam jeszcze witamina D, jod, kwasy DHA oraz żelazo, ale to akurat w wybranych przypadkach.

Dieta dla przyszłych rodziców obejmuje też mężczyznę

I tu uwaga — mężczyzna nie jest tylko widzem. Jakość nasienia zależy od tego, co ląduje na talerzu, a plemniki odnawiają się w cyklu liczonym w tygodniach.

Cynk odgrywa rolę w produkcji nasienia i w dojrzewaniu plemników. Według danych, które przytaczają specjaliści od żywienia, „w każdym ejakulacie znajduje się około 5 mg cynku”, a to odpowiada prawie połowie dziennego zapotrzebowania mężczyzny na ten pierwiastek. Czyli jak jest niedobór, to uderza wprost w płodność.

Liczy się też selen, witamina E — nazywana „witaminą płodności” — i kwasy omega-3, które wchodzą w skład błon komórkowych plemników i wpływają na to, jak się ruszają. Dietetycy kliniczni wskazują, że najlepszym modelem żywienia jest tu dieta śródziemnomorska, raczej bogata w antyoksydanty i zdrowe tłuszcze, a najgorszym ta zachodnia, oparta na żywności przetworzonej.

I co ważne — efekty przychodzą z opóźnieniem. Na trwałe zmiany w liczbie, ruchliwości i budowie plemników można liczyć dopiero jakoś po 2–2,5 miesiąca od przejścia na zdrowsze odżywianie. I to kolejny argument, żeby zacząć wcześnie, a nie dopiero w miesiącu starań.

Co realnie wkładać do koszyka

Na liście produktów polecanych obojgu partnerom wracają w kółko te same rzeczy: tłuste ryby morskie jako źródło omega-3, nasiona roślin strączkowych dające białko roślinne oraz pestki dyni i słonecznika, bogate w cynk i magnez. A foliany naturalnie siedzą w zielonych warzywach liściastych, brokułach i burakach.

Tyle że suplementacja nie u każdego zastąpi dietę. Specjaliści zaznaczają, że przy urozmaiconym jadłospisie dodatkowe preparaty bywają w sumie zbędne, a cynk, witaminę D czy omega-3 „warto rozważyć po konsultacji z lekarzem i na podstawie badań krwi”. Wyjątkiem zostaje kwas foliowy — bo jego suplementacji u kobiet planujących ciążę nie podważa żadne towarzystwo.

Podobne zasady przewijają się zresztą przy okazji przygotowania do ciąży krok po kroku, gdzie odżywianie idzie w parze z badaniami i odstawieniem używek.

A ostatni twardy fakt z rekomendacji PTGiP dotyczy tego okna czasowego: dwanaście tygodni przed poczęciem to minimum, od którego w ogóle liczy się skuteczność suplementacji folianami.