Dieta przy SIBO — fazy, produkty i jadłospis

Protokół żywieniowy stosowany przy SIBO, czyli zespole rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, opiera się dziś przede wszystkim na diecie low FODMAP, a ta dzieli się na trzy następujące po sobie etapy. To nie jest jedna lista zakazanych produktów na zawsze. Badania kliniczne pokazują, że poprawę objawów uzyskuje od 70 do 80 procent pacjentów z dolegliwościami jelitowymi, którzy przeszli przez pełny cykl.

Zacznijmy może tak. Pewnie znasz ten moment, kiedy po obiedzie brzuch puchnie jak balon i nie wiadomo, co konkretnie go tak rozjuszyło… No i właśnie tu wchodzi cała ta historia z dietą.

Mechanizm w sumie jest dość prosty. Jak ograniczymy te fermentujące węglowodany, to odcinamy bakteriom z jelita cienkiego dostęp do jedzenia. I dlatego ustępują wzdęcia, biegunki i te bóle brzucha, które dla chorych są raczej najbardziej uciążliwe.

Dieta przy SIBO — fazy, produkty i jadłospis według wytycznych

Australijski Monash University, czyli ten ośrodek, który w ogóle opracował dietę low FODMAP, dzieli ją na trzy części. „Dieta low FODMAP nie jest dietą na całe życie, lecz narzędziem diagnostycznym, które ma wskazać produkty wyzwalające objawy” — tak uczelnia opisuje cel protokołu. Pierwsza faza to eliminacja, druga to reintrodukcja, i trzecia to personalizacja.

I co ważne, każdy z tych etapów ma inny sens. Eliminacja wycisza objawy. Reintrodukcja sprawdza, co tolerujemy. A personalizacja… buduje plan na lata.

Faza eliminacji trwa od czterech do sześciu tygodni

Najpierw usuwamy z talerza wszystkie produkty wysokofodmapowe. Trwa to zwykle od 4 do 6 tygodni i raczej nie powinno się ciągnąć dłużej, bo zbyt restrykcyjne menu po prostu zubaża mikrobiom.

Z jadłospisu znikają wtedy pszenica, cebula, czosnek, rośliny strączkowe, mleko, jabłka i gruszki. A wchodzą za to ryż, ziemniaki, marchew, cukinia, mięso, jajka, ryby oraz nabiał bez laktozy. I tu ciekawostka — zamiast czosnku przyprawą staje się oliwa czosnkowa, bo FODMAP akurat nie przechodzą do tłuszczu.

Bardziej restrykcyjną wersję proponuje protokół dwufazowy SIBO Bi-Phasic Diet. „Pierwsza faza ma ograniczyć fermentowalne węglowodany, aby wesprzeć redukcję przerostu bakteryjnego i wytwarzanych przez niego metabolitów” — czytamy w opisie tego planu, czyli takiego, który łączy zasady low FODMAP z dietą specyficznych węglowodanów.

Reintrodukcja i personalizacja: drugi i trzeci etap

Potem wracamy do jedzenia, ale spokojnie, metodycznie. Monash zaleca, żeby faza reintrodukcji trwała od 6 do 8 tygodni i obejmowała 9 osobnych testów, każdy mniej więcej tygodniowy.

„Każdą podgrupę FODMAP wprowadza się oddzielnie, podczas gdy podstawowa dieta pozostaje niskofodmapowa” — wskazuje uczelnia. Między kolejnymi testami trzeba zrobić kilkudniową przerwę, i chodzi o to, żeby reakcje się na siebie nie nakładały. I dopiero na tej podstawie powstaje ten finalny, indywidualny jadłospis.

Dietetyk nie jest dodatkiem, tylko warunkiem

Twórcy protokołu mówią jedno wprost. „Etap reintrodukcji najlepiej przeprowadzić pod opieką dietetyka, który doradzi, kiedy i które produkty wprowadzać oraz w jakiej ilości” — zaznacza Monash University.

I polscy specjaliści mówią dokładnie to samo. Jadłospis przy SIBO musi ułożyć dietetyk, bo inaczej grozi nam niedoborami składników odżywczych. Podobnie zresztą jest z dietą przy zespole jelita drażliwego, gdzie taka samodzielna eliminacja na własną rękę często szkodzi bardziej, niż pomaga.

Szczegółowe listy produktów oraz aplikację z oznaczeniami kolorystycznymi udostępnia Monash University, a polskie opracowania dla pacjentów publikują m.in. poradnie dietetyczne i serwisy medyczne. I pamiętajmy jeszcze o jednym — dieta low FODMAP zostaje przy tym terapią wspomagającą, a nie zamiennikiem leczenia farmakologicznego SIBO.