Probiotyki po antybiotyku — kiedy i jak długo je brać

Wszyscy znamy ten moment, bierzemy antybiotyk i nagle zaczynamy się zastanawiać, kiedy w ogóle wcisnąć ten probiotyk… No więc tak: probiotyk najlepiej brać jakieś 2-3 godziny po dawce leku, a potem ciągnąć go jeszcze przynajmniej tydzień po tym, jak skończymy całą kurację. To akurat powtarzają polskie serwisy medyczne i wytyczne towarzystw gastroenterologicznych, więc raczej nie jest to wymysł.

Bo widzisz, antybiotyk w sumie nie umie odróżnić bakterii złych od tych dobrych. Wybija patogen, no i przy okazji część naszej mikrobioty jelitowej, a to u części osób kończy się biegunką poantybiotykową. Dlatego lekarze i farmaceuci mówią, żeby tę osłonę probiotyczną brać już od pierwszego dnia terapii.

Dlaczego odstęp dwóch godzin ma znaczenie

Sprawa jest prosta: szczepy bakterii probiotycznych są wrażliwe na większość antybiotyków i po prostu giną, jeśli wpadną do organizmu w tym samym momencie co lek. I stąd ta cała zasada, żeby rozdzielać dawki w czasie.

Czytelnia serwisu DOZ.pl pisze to wprost: „Doustne najlepiej stosować w odstępie czasowym od antybiotyku (2-3 godziny po zażyciu leku)”. W praktyce wychodzi na to, że probiotyk przesuwamy sobie gdzieś na środek dnia, czyli wtedy, kiedy lek bierzemy rano i wieczorem.

Jest jeden wyjątek, a mianowicie: preparaty z drożdżakiem Saccharomyces boulardii. Ten organizm jest z natury oporny na antybiotyki bakteryjne, więc — jak zaznacza ten sam serwis — „nie jest niezbędne zachowywanie czasowego odstępu od antybiotyku”. Czyli tu akurat możemy sobie odpuścić te kombinowanie z zegarkiem.

Probiotyki po antybiotyku — jak długo je brać

Najczęstszy błąd? No, odstawiamy probiotyk dokładnie tego dnia, w którym kończymy antybiotyk. A tu niespodzianka, bo odbudowa mikrobioty trwa dłużej niż sama infekcja.

Zalecenie jest tu jednoznaczne: „Probiotyki należy przyjmować w trakcie terapii i minimum tydzień po jej zakończeniu”. Część specjalistów, na co wskazuje Medycyna Praktyczna, dopuszcza dłuższe stosowanie, jeśli flora jelitowa odbudowuje się wolno albo braliśmy antybiotyk o szerokim spektrum.

Krótko mówiąc, ten tydzień to raczej dolna granica, a nie sztywny koniec. Jak mieliśmy antybiotyk o szerokim działaniu, to w sumie warto sobie tę kurację wydłużyć… nic na tym nie tracimy.

Które szczepy mają dowody

I tu ważna rzecz: nie każdy preparat z apteki działa tak samo. Liczy się konkretny szczep, a nie samo hasło „probiotyk” wydrukowane na opakowaniu.

Najlepiej udokumentowane są dwa:

• Lactobacillus rhamnosus GG — jeden z najszerzej przebadanych szczepów pałeczek kwasu mlekowego,
• Saccharomyces boulardii — drożdżak stosowany w profilaktyce biegunek poantybiotykowych.

Potwierdzają to wytyczne American Gastroenterological Association34729-6/fulltext) z 2020 roku. Według tego dokumentu dobrze dobrany probiotyk obniża ryzyko biegunki poantybiotykowej o jakieś 30-40 procent w porównaniu z placebo. I co ważne, AGA podkreśla, że „najbardziej konsekwentne korzyści odnotowano dla L. rhamnosus GG oraz Saccharomyces boulardii”, a inne szczepy tego samego gatunku nie dawały już takich powtarzalnych efektów.

A jeśli chodzi o profilaktykę zakażenia Clostridioides difficile, czyli tego najgroźniejszego powikłania antybiotykoterapii, to AGA poleca z kolei Saccharomyces boulardii albo wieloszczepowe kombinacje, w których jest Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium bifidum.