Dieta niskowęglowodanowa a keto — czy to to samo

Dieta niskowęglowodanowa i dieta ketogeniczna… no właśnie, ciągle nam się to myli, a to wcale nie jest to samo. W internetowych poradnikach te nazwy lecą zamiennie, jakby nie było różnicy, a różnica jest. W sumie sprowadza się do tego, ile gramów węglowodanów ląduje na talerzu i czy nasz organizm wchodzi w stan ketozy, czy nie. I dlatego pytanie, czy dieta niskowęglowodanowa a keto to to samo, wraca do dietetyków raz za razem — bo od tej odpowiedzi zależy w sumie układ całego jadłospisu.

Dieta niskowęglowodanowa a keto — czy to to samo w praktyce

No i tu granica jest po prostu ilościowa. Jak na to patrzą dietetycy, to dieta niskowęglowodanowa ogranicza węglowodany raczej do około 130 gramów dziennie albo mniej, czyli poniżej 26 procent energii. A keto? Keto schodzi dużo, dużo niżej.

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej opisuje to zresztą bez owijania w bawełnę. „Dieta ketogenna to model żywienia o bardzo niskiej zawartości węglowodanów i wysokiej zawartości tłuszczów” — podaje NCEŻ w materiałach edukacyjnych. Tłuszcz daje tu zwykle jakieś 70–75 procent energii, a węglowodany spadają często aż do 50 gramów na dobę.

I to właśnie ten próg odpala mechanizm, którego w takiej łagodnej low-carb po prostu nie ma. Bo kiedy cukrów jest naprawdę mało, wątroba zaczyna produkować ciała ketonowe… i to one stają się paliwem dla mózgu i mięśni.

Ketoza, czyli linia podziału

Ketoza to stan metaboliczny, a nie jakieś hasło z reklamy. Organizm, jak mu zabraknie glukozy, przełącza się na spalanie tłuszczu i tyle. Dieta niskowęglowodanowa zwykle nas do tego stanu nie doprowadza, bo zostawia w jadłospisie po prostu za dużo węglowodanów.

Specjaliści zwracają uwagę, że właśnie w tym miejscu obie diety się rozjeżdżają. „Każda dieta ketogenna jest niskowęglowodanowa, ale nie każda dieta niskowęglowodanowa jest ketogenna” — tłumaczy dietetyk kliniczny w poradniku NCEŻ. Czyli mówiąc inaczej: keto to taka skrajna wersja low-carb, a nie jej synonim.

I różni je też to, do czego się ich w ogóle używa. Dieta ketogeniczna ma udokumentowane zastosowanie medyczne w leczeniu lekoopornej padaczki u dzieci i prowadzi się ją pod kontrolą lekarza. A wersje niskowęglowodanowe bywają stosowane szerzej, między innymi przy redukcji masy ciała.

Co wolno jeść, a czego nie

Na diecie niskowęglowodanowej na talerz wciąż wchodzą niektóre owoce, rośliny strączkowe czy ograniczone porcje produktów pełnoziarnistych. Keto jest twardsze, w sumie dużo twardsze. Wylatuje pieczywo, kasza, ziemniaki, większość owoców i cukier, a opieramy się głównie na tłuszczach, mięsie, rybach, jajach i warzywach, które mają mało skrobi.

Eksperci ostrzegają jednak, żeby nie traktować keto jako diety dla każdego. Światowa Organizacja Zdrowia od lat zaleca ograniczanie cukrów wolnych, ale nie rekomenduje tych skrajnie wysokotłuszczowych modeli żywienia jako rozwiązania uniwersalnego. „Restrykcyjne diety eliminacyjne powinny być stosowane pod nadzorem specjalisty” — przypomina Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej.

A dla osób z cukrzycą, chorobami nerek czy wątroby przejście na keto to naprawdę nie jest kosmetyczna zmiana jadłospisu. To raczej ingerencja w metabolizm, którą dietetycy każą skonsultować z lekarzem, jeszcze zanim w ogóle zaczniemy ten pierwszy dzień na nowym planie.