Dieta keto — dla kogo jest, a kto powinien jej unikać

Wiesz co? Kiedy słyszysz „dieta keto„, pewnie myślisz o odchudzaniu. A tak naprawdę, w wersji medycznej, to przede wszystkim terapia dla dzieci z padaczką lekooporną — nie sposób na zrzucenie kilogramów u zdrowych dorosłych. Tak przynajmniej wynika z materiałów Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej i Narodowego Funduszu Zdrowia.

A jak to działa? W sumie dość prosto. Stosunek tłuszczów do węglowodanów wynosi tu zwykle 3-4 do 1, no i to zmusza organizm, żeby produkował ciała ketonowe. Czyli mówimy o diecie mocno wysokotłuszczowej, z naprawdę drastycznym ograniczeniem cukrów — a nie o takim zwykłym „zjem mniej pieczywa”.

Dieta keto — dla kogo jest, a kto powinien jej unikać

NCEŻ raczej nie zostawia tu złudzeń co do tego, dla kogo to jest. „Głównym polem zastosowania diety ketogennej stała się padaczka” — czytamy w materiale Centrum. I to samo źródło dodaje, że „w 2/3 przypadków opornej padaczki znacznie poprawia ona wyniki leczenia”.

Liczby z praktyki klinicznej są wyraźne… U ponad połowy dzieci z padaczką lekooporną dieta zmniejsza liczbę napadów o więcej niż 50 procent, a u 10-15 procent prowadzi do tego, że napady całkowicie ustępują. I uwaga — mówimy tu o pacjentach, u których wcześniej zawiodło wiele leków przeciwpadaczkowych.

Poza padaczką to wskazania są już raczej wąskie. Obejmują wybrane choroby mitochondrialne i niektóre zespoły genetyczne, na przykład zespół Dravet. I co ważne, taką terapię prowadzi się wyłącznie pod okiem neurologa i dietetyka, a najczęściej zaczyna się ją w szpitalu.

Kto powinien trzymać się z daleka

Lista przeciwwskazań jest długa i całkiem konkretna. NFZ wymienia tu „zaburzenia ketolizy i ketogenezy, porfirię, hiperinsulinizm, wrodzone wady metabolizmu, defekty glukoneogenezy, niektóre choroby serca, uszkodzenie wątroby, choroby trzustki i nerek„.

I tu akurat wątroba jest kluczowa. NCEŻ tłumaczy, że „do wytwarzania ciał ketonowych z tłuszczów konieczna jest prawidłowa czynność wątroby, niewydolność wątroby stanowi więc ewidentne przeciwwskazanie”.

Osobny i naprawdę mocny sygnał dotyczy kobiet w ciąży. „Żadne uznane gremium naukowe, zarówno w Polsce, jak i na świecie nie rekomenduje stosowania diety wysokotłuszczowej (niskowęglowodanowej) w żywieniu człowieka, zwłaszcza w okresie ciąży” — ostrzega Centrum. A w tym samym tekście pada zdanie jeszcze ostrzejsze: „Okres ciąży nie jest czasem eksperymentowania ryzykownych zachowań zdrowotnych”.

Skutki uboczne, o których milczą reklamy

Za tę ketozę można sporo zapłacić, i to nawet jak nie masz żadnych przeciwwskazań. NCEŻ wskazuje, że dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego — „bóle brzucha, refluks (zgaga), wymioty, wzdęcia i zaparcia” — dotyczą mniej więcej jednej czwartej pacjentów. I do tego dochodzą jeszcze zaburzenia elektrolitowe, niedocukrzenia, a dość często też kamica nerkowa.

I to wcale nie omija zdrowych dorosłych. Centrum przytacza badanie, w którym „już 6-tygodniowe stosowanie diety ketogennej, przez zdrowe osoby dorosłe powodowało wzrost stężenia cholesterolu całkowitego i szkodliwej frakcji LDL odpowiednio o 4,7 i 10,7%”.

Dlatego eksperci od żywienia w kółko powtarzają to samo zastrzeżenie. Zanim w ogóle wejdziesz w taką dietę, potrzebna jest pełna ocena stanu zdrowia i badania biochemiczne, a sam jadłospis powinien zostać pod kontrolą lekarza i dietetyka. A tymczasem w internecie keto wciąż sprzedaje się głównie jako szybki sposób na zrzucenie wagi — i to raczej daleki od zasad zdrowego żywienia rekomendowanych dla polskiej populacji.