Czy cukier trzcinowy jest zdrowszy od białego

Pewnie zastanawialiście się nad tym nieraz, stojąc w sklepie przed półką z cukrem — ten brązowy, trzcinowy, droższy… czy on naprawdę jest lepszy? Bo pytanie wraca w poradnikach kulinarnych co sezon, jak bumerang. A Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej odpowiada na nie raczej jednoznacznie: różnica zdrowotna między jednym a drugim jest pozorna. No i tyle. Brązowa barwa i wyższa cena nie przekładają się na żadną realną korzyść dla organizmu.

Bo zobacz — cukier biały, ten z buraka cukrowego, to w sumie niemal czysta sacharoza. Jego 100 gramów to jakieś 399 kcal i praktycznie nic poza tym. Czyli energia i… koniec. Żadnych składników odżywczych.

Czy cukier trzcinowy jest zdrowszy od białego — co mówi NCEŻ

No dobra, bo cukier trzcinowy nierafinowany faktycznie coś tam ma. A mianowicie: śladowe ilości minerałów. Chodzi o wapń, żelazo, magnez i potas — pochodzą z resztek melasy, która została w produkcie.

Tyle że te wartości są na tyle niskie, że w sumie nic nie zmieniają. „Nie są to jednak ilości, dzięki którym cukier trzcinowy możemy nazwać zdrowym” — podkreśla Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. I głównym składnikiem dalej zostaje sacharoza. Jak była, tak jest.

Co więcej — i to akurat zaskakuje — część cukru trzcinowego w sklepach to produkt rafinowany. Czyli oczyszczony dokładnie tak samo jak biały. A wtedy o jakichkolwiek minerałach nie ma już mowy.

Brązowy nie znaczy lepszy

Tutaj narosło chyba najwięcej nieporozumień. Bo wbrew nazwie cukier brązowy wcale nie zawsze jest produktem nieoczyszczonym.

A NCEŻ rozprawia się z tym mitem bez ogródek. „Cukier brązowy to nic innego jak cukier rafinowany zabarwiony na brązowo przez niewielki dodatek melasy lub karmelu” — wskazuje instytut. I dodaje, że „pod względem żywieniowym nie różni się więc od cukru rafinowanego”. I to mówi właściwie wszystko.

Różnice w surowcu też raczej nie mają tu znaczenia. Melasa buraczana zawiera około 50 procent sacharozy, a trzcinowa od 38 do 40 procent — ale, no właśnie, do słodzenia trafia sam cukier, nie melasa.

Decyduje więc nie kolor ani roślina, z której cukier powstał, tylko stopień przetworzenia. I tyle. Rafinowany trzcinowy to, jak ujmują dietetycy, czysta energia bez dodatków.

WHO: liczy się ilość, nie rodzaj

Zamiast więc wybierać między odmianami, instytucje zdrowotne radzą jedno — ograniczać cukier w ogóle. I tu akurat stanowisko jest spójne, na poziomie międzynarodowym.

Światowa Organizacja Zdrowia zaleca, żeby cukry wolne stanowiły maksymalnie 10 procent dziennej energii, a optymalnie nie więcej niż 5 procent. Przy diecie 2000 kcal wychodzi nam górna granica rzędu 25–50 gramów dziennie, czyli mniej więcej kilka łyżeczek. Nie tak dużo, jak by się wydawało.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH zwraca uwagę, że nadmiar cukru sprzyja nadwadze, próchnicy i cukrzycy typu 2 — i to niezależnie od jego źródła. Podobny wniosek wychodzi zresztą z każdego porównania składu: kaloryczność trzcinowego i białego jest niemal identyczna.

W praktyce więc zamiana białego na trzcinowy nie zmniejsza ani dziennej puli kalorii, ani ładunku glikemicznego posiłku. Ten sam mechanizm dotyczy zresztą syropów reklamowanych jako „naturalne słodziki„, o czym pisaliśmy już przy okazji popularnych zamienników cukru.

Jak apeluje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, zamiast roztrząsać wybór między barwami, warto skupić się na tym, żeby jeść cukru po prostu mniej. Identyczne przesłanie powtarza WHO w swoich wytycznych — granicą zdrowia jest dawka, a nie etykieta.