Suplementy na odchudzanie — czy naprawdę działają

Na siedem suplementów odchudzających, które Najwyższa Izba Kontroli wysłała do badań laboratoryjnych, aż cztery w ogóle nie nadawały się do sprzedaży jako środek spożywczy. I to nie jest jakiś margines błędu, to po prostu większość próbki. Izba pisze zresztą wprost, że „wiele suplementów diety nie spełnia cech, które deklaruje producent, a niektóre obecne na rynku produkty są wręcz szkodliwe dla zdrowia”.

No i wracamy do pytania, które wraca przy każdej kontroli rynku — czy te suplementy na odchudzanie naprawdę działają. A odpowiedź instytucji jest od lat raczej ta sama i, w sumie, niewygodna dla branży, która w Polsce sprzedaje takie preparaty właściwie na kilogramy.

NIK sprawdziła, co się z tymi produktami dzieje, zanim w ogóle trafią na półkę. W latach 2017–2020 do Głównego Inspektoratu Sanitarnego wpłynęło blisko 63 tys. powiadomień o wprowadzeniu nowego suplementu, a najwięcej, czyli 24,7 tys., w samym tylko 2020 roku. I teraz najlepsze: analizie poddano zaledwie 11 procent tych zgłoszeń.

A taka weryfikacja potrafiła się ciągnąć latami. „Najdłuższe analizy trwały od dwóch do niemal 14 lat” — czytamy w raporcie NIK. I co ważne, zgłoszeniami zajmowało się w tym czasie najwyżej siedmiu pracowników inspektoratu… tylu.

Suplementy na odchudzanie — czy naprawdę działają w świetle badań

Skuteczność to drugi front. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności bada teraz ryzyko związane z kwasem hydroksycytrynowym, czyli z taką substancją z popularnej w preparatach odchudzających Garcinia cambogia. I ta ocena może się skończyć ograniczeniem albo zakazem stosowania tego składnika.

Dane kliniczne raczej nie napawają optymizmem. W badaniach osoby, które przyjmowały Garcinia cambogia, traciły średnio mniej więcej kilogram więcej niż grupa bez suplementu — czyli różnica, której po miesiącu na wadze w sumie nie widać. Francuska agencja ANSES poszła nawet dalej i zaapelowała wprost, żeby nie spożywać preparatów z Garcinia cambogia, wskazując na rzadkie, ale ciężkie przypadki uszkodzenia wątroby.

Reklama, która obiecuje za dużo

UOKiK z kolei uderza w sam przekaz marketingowy. Urząd uznał, że firma sprzedająca preparaty odchudzające wysyłkowo łamała prawo, bo przypisywała tym produktom „nadzwyczajną skuteczność w walce z nadwagą oraz ich szybkie działanie”. A takich właściwości po prostu nie wolno deklarować.

No bo suplement to żywność, a nie lek, i to rozróżnienie ma swoje skutki prawne. „Nie można przypisywać suplementom diety cech, których one nie mają, np. nie wolno, zgodnie z przepisami, mówić o tym, że mają jakiekolwiek właściwości lecznicze” — wskazują przepisy, których pilnują GIS i UOKiK.

Kontrolerzy patrzą zresztą też na media społecznościowe. „Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów przygląda się działaniom influencerów pod kątem oznaczania treści komercyjnych” — informuje UOKiK. Czyli reklama musi być oznaczona od razu, a nie gdzieś schowana w opisie.

Osobna sprawa to akurat skład. W 2025 roku GIS przypomniał, że część substancji w suplementach jest w Polsce zakazana — na liście znalazły się m.in. chlorowodorek johimbiny, pankreatyna oraz świerzbiec właściwy, czyli Mucuna pruriens. I to są dokładnie te składniki, które wracają w preparatach „na metabolizm” i „na spalanie tłuszczu”.

Z tych wszystkich badań wyłania się raczej prosty obraz. Najlepiej udokumentowaną skuteczność mają nieliczne preparaty i to u konkretnych grup — a mianowicie: witamina D, witamina B12, magnez i kwasy omega-3. A tabletki, które obiecują szybką utratę wagi, do tego zbioru po prostu nie należą. Podobny problem opisywaliśmy zresztą przy kontrolach reklamy paraleków.

NIK przekazała swoje wnioski resortowi zdrowia. I tak — z 3 571 zakończonych do maja 2021 roku weryfikacji wynika, że cały proces dopuszczania suplementów do obrotu pozostał, w ocenie Izby, w sumie fasadowy.