Dieta na obniżenie trójglicerydów

Pamiętacie ten moment, kiedy odbieracie wyniki z laboratorium i nagle okazuje się, że to, co rok temu było „w normie”, dziś już normą nie jest? No właśnie. Z trójglicerydami zrobiło się tak, że dieta na ich obniżenie kręci się dziś wokół trzech rzeczy: tniemy cukry proste, ograniczamy alkohol i regularnie jemy tłuste ryby… a od 2024 roku robimy to wszystko przy ostrzejszych progach w lab.

Bo akurat Polskie Towarzystwo Diagnostyki Laboratoryjnej i Polskie Towarzystwo Lipidologiczne wzięły i obniżyły wartości, które uznaje się za prawidłowe. Wcześniej granica leżała na 150 mg/dl. A teraz? Za stężenie optymalne na czczo uznaje się wynik poniżej 100 mg/dl, a jak pobierają próbkę nie na czczo — to poniżej 125 mg/dl.

I tu nie chodzi tylko o jedną liczbę, bo przesunął się cały podział hipertriglicerydemii. Stężenie graniczne to teraz przedział 100–150 mg/dl, umiarkowane 150–500 mg/dl, ciężkie 500–880 mg/dl, a wynik powyżej 880 mg/dl traktuje się już jako wartość alarmową.

Zmieniło się w sumie też samo podejście do badania. „Dlatego obecnie zdecydowanie sugerujemy wykonanie badania nawet nie na czczo, o dowolnej porze dnia i poznanie wyników profilu lipidowego” — tłumaczył Artur Gabrysiak, dyrektor medycyny laboratoryjnej Grupy American Heart of Poland, cytowany przez serwis Rynek Zdrowia. Czyli koniec z tym całym wstawaniem na głodniaka tylko po to, żeby pojechać na pobranie.

A co najmocniej psuje nam wynik? No i tu wracamy do cukrów prostych. Słodycze, słodzone napoje, soki owocowe, i ten cały syrop glukozowo-fruktozowy — to wszystko leci do wątroby, a ona nadmiar zamienia na trójglicerydy. I teraz uwaga: fruktoza, która pokrywa 15 procent dziennej energii, potrafi podnieść stężenie trójglicerydów nawet o 30–40 procent. Trochę przeraża.

Drugi winowajca to alkohol. I tu dane są raczej bezlitosne — wystarczy jeden kufel piwa, żeby poziom trójglicerydów we krwi wyraźnie poszedł w górę. Dlatego zalecenia towarzystw lipidologicznych stawiają ograniczenie alkoholu mniej więcej na równi z dietą.

Po drugiej stronie barykady mamy kwasy omega-3. Łosoś, makrela, sardynki — to ryby, które mają udokumentowane działanie obniżające trójglicerydy. A Normy żywienia dla populacji Polski, opracowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH — Państwowy Zakład Higieny, zalecają jakieś 300 gramów tłustych ryb tygodniowo.

Liczy się w tym wszystkim też błonnik. Wspiera metabolizm lipidów, stabilizuje poziom cukru i ułatwia trzymanie wagi w ryzach — a to ma znaczenie, bo samo zbicie nadwagi już obniża trójglicerydy. Eksperci wymieniają tu warzywa, pełne ziarna, siemię lniane, nasiona chia i orzechy. Czyli nic, czego nie da się ogarnąć w zwykłym sklepie.

Zalecenia praktyczne towarzystwa ujęły dość zwięźle, a mianowicie: „Dieta bogata w błonnik i nienasycone kwasy tłuszczowe” oraz „unikanie nadmiernych kalorii z tłuszczów i cukrów prostych” — to, obok aktywności fizycznej, fundament całego postępowania niefarmakologicznego.

Granicę zdrowia opisali w sumie wprost. „Uznajemy, że zdrowe osoby mają wartości w badaniu laboratoryjnym poniżej limitu 100 mg/dl w oznaczeniu na czczo” — podkreślał Gabrysiak. Czyli wiemy mniej więcej, do czego celujemy.

I co ważne — kolejność działań naprawdę ma znaczenie. Najpierw redukcja masy ciała, odstawienie alkoholu i cięcie cukrów prostych, a dopiero potem suplementacja kwasami omega-3, nie na odwrót. Szczegółowe progi i interpretację lipidogramu znajdziecie w materiałach dotyczących profilaktyki.

A jak ktoś ma wynik powyżej 500 mg/dl, to sama dieta raczej nie wystarczy — przy ciężkiej hipertriglicerydemii rośnie ryzyko ostrego zapalenia trzustki i czasem trzeba już włączyć leczenie farmakologiczne. Wtedy lepiej nie kombinować na własną rękę.