Dieta dla dziecka przy biegunce i wymiotach — co podawać

Dieta dla dziecka przy biegunce i wymiotach — co podawać i czego unikać — to temat, który prędzej czy później dopada chyba każdego rodzica, no i akurat tu sprawa jest prostsza, niż się wydaje. W skrócie sprowadza się to dziś do jednej zasady: najpierw płyny, a potem szybko wracamy do normalnego jedzenia. Tak właśnie postępowanie w ostrej biegunce infekcyjnej u dzieci opisują wytyczne ESPGHAN i ESPID, które polscy pediatrzy traktują jako standard.

Leczeniem pierwszego wyboru jest tu doustny płyn nawadniający, taki kupowany w aptece w saszetkach. Zawiera on ustaloną proporcję glukozy i soli mineralnych i właśnie dzięki temu woda lepiej wchłania się w jelitach … to nie jest zwykła woda z cukrem, tu chodzi o konkretny przelicznik.

„Doustne płyny nawadniające oraz szybki powrót do diety zwykle stosowanej są podstawą leczenia ostrej biegunki infekcyjnej u dzieci” — przypominają wytyczne ESPGHAN i ESPID. I to w sumie zrywa z dawnym przekonaniem, że chory brzuch trzeba „wygłodzić”. Dziś już tak nie robimy.

Czego nie podawać dziecku przy rozwolnieniu

Najczęstszy błąd, jaki popełniamy, to pojenie samą wodą albo słodkim sokiem. A tymczasem oba te rozwiązania mogą raczej zaszkodzić niż pomóc.

„Należy unikać podawania samej wody oraz klarowanych soków owocowych i napojów gazowanych, które ze względu na dużą zawartość cukrów są hiperosmolarne i mogą nasilić biegunkę” — wskazują wytyczne. Wyjątkiem jest mleko mamy. Karmienia piersią nie przerywamy ani na moment, czyli tu nic nie kombinujemy.

Płyn podajemy często i małymi porcjami. Łyżeczka co kilka minut sprawdza się tu o niebo lepiej niż pełna szklanka naraz, i zwłaszcza wtedy, gdy dziecko ma nudności i zaraz większą ilość zwróci.

Ile płynu i jak szybko

Wytyczne podają nam konkretne liczby, więc nie musimy zgadywać. Pierwsza faza to wyrównanie niedoboru: „uzupełnienie oszacowanego niedoboru w ciągu pierwszych trzech–czterech godzin, średnio 75 ml na kilogram masy ciała”. A potem przechodzimy już do podtrzymania nawodnienia i uzupełniania bieżących strat.

Co do samego składu, to Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje płyn o obniżonej osmolarności. „Hipoosmolarny roztwór o proporcjonalnie obniżonych stężeniach sodu i glukozy zmniejsza ryzyko niepowodzenia nawadniania doustnego” — podaje WHO. ESPGHAN dla dzieci w Europie zaleca z kolei preparat o zawartości sodu rzędu 60 mmol/l.

Dieta dla dziecka przy biegunce i wymiotach — co podawać po nawodnieniu

Jedzenie wraca szybko, naprawdę szybko. Wytyczne mówią wprost: u dzieci bez odwodnienia nie wstrzymujemy posiłków, a jeśli odwodnienie jednak wystąpiło, to żywienie zaczynamy zaraz po jego wyrównaniu, czyli zwykle po dwóch–czterech godzinach.

Starszemu dziecku podajemy posiłki lekkostrawne. Sprawdzają się tu gotowany ryż, marchewka, puree ziemniaczane, sucharki i banany. Przez te kilka dni warto odstawić potrawy tłuste i bardzo słodkie, i nabiał, jeśli jest źle tolerowany. A ta restrykcyjna dieta „BRAT” (banan, ryż, jabłko, tost), przez lata polecana rodzicom — już nie jest zalecana jako jedyne menu. Dziecko ma po prostu wrócić do swojej zwykłej diety.

Więcej o tym, jak rozpisać sobie nawadnianie dziecka krok po kroku, znajdziecie w osobnym poradniku.

Kiedy domowe pojenie to za mało

Są jednak sytuacje, w których czekanie robi się po prostu niebezpieczne. I tu działa taka zasada: im młodsze dziecko, tym szybciej dochodzi do odwodnienia.

Portal pacjent.gov.pl wymienia sygnały alarmowe, na które musimy uważać: krew w stolcu, wymioty utrzymujące się dłużej niż dobę, brak moczu, apatia, zapadnięte ciemiączko u niemowlęcia oraz odmowa przyjmowania jakichkolwiek płynów. I jeśli mamy niemowlę, które od kilku godzin nic nie zjadło i nie wypiło — wizyty u lekarza naprawdę nie wolno odkładać.

A gdy nawadnianie w domu nie nadąża za stratami, to dziecko trafia do szpitala. Płyny podaje się wtedy dożylnie — z wodą, glukozą i elektrolitami — i w wielu przypadkach po jednym czy dwóch dniach mały pacjent zwykle wraca już do domu.