Dieta przy dnie moczanowej a alkohol i mięso — co odpuścić

Wyobraź sobie, że budzisz się w nocy, a staw w dużym palcu u nogi pulsuje tak, że nie da się go nawet dotknąć. No i tu zaczyna się cała historia z dną moczanową — i tu też wchodzi dieta, a właściwie to, co kładziemy na talerz. Bo akurat te dwie rzeczy, mięso i alkohol, lekarze każą ograniczać najmocniej, i to one są naszą pierwszą linią obrony przed kolejnym atakiem. Narodowy Fundusz Zdrowia i Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej mówią mniej więcej to samo: nadmiar puryn z mięsa i etanol z alkoholu podnoszą stężenie kwasu moczowego, a jego kryształy odkładają się potem w stawach.

Skąd się to w ogóle bierze? No z hiperurykemii, czyli — mówiąc po ludzku — z przewlekle podwyższonego poziomu kwasu moczowego we krwi. A ten kwas powstaje z rozkładu puryn, czyli związków, które siedzą przede wszystkim w mięsie, podrobach i rybach.

Co odpuścić przy dnie moczanowej: mięso i podroby

NCEŻ zaleca, żeby trzymać puryny w granicach 300 mg na dobę, a w czasie ostrego ataku albo przy mocno nasilonej hiperurykemii nawet do 120 mg dziennie. I to nie są tylko liczby na papierze — to znaczy, że porcje mięsa naprawdę musimy ciąć.

Czerwone mięso jest tu zdecydowanie najgorsze z całego talerza. „Więcej puryn jest w wieprzowinie, mniej zaś w wołowinie i drobiu” — pisze NCEŻ, i dorzuca, że mięso powinno wracać na stół raczej raz, no, najwyżej dwa razy w tygodniu.

A najmocniej obciążają nas podroby. NFZ wymienia wprost, czego się nie zaleca: „wątróbka, serca, nerki”, a obok tego jeszcze pasztety, galarety, owoce morza i tłuste ryby — „szproty, śledzie, sardynki, tuńczyk”. W tych rzeczach związków purynowych jest po prostu najwięcej.

Alkohol, a zwłaszcza piwo, podnosi kwas moczowy

Z alkoholem jest tak, że działa dwutorowo. Odwadnia nas i czasowo blokuje wydalanie kwasu moczowego przez nerki, więc nawet mała dawka potrafi przesunąć całą równowagę w złą stronę.

A piwo to już osobny przypadek. Zawiera guanozynę — taką bardzo łatwo przyswajalną purynę z drożdży browarniczych, którą organizm przerabia sobie na moczany. I przez to piwo łączy najgorsze z dwóch światów: etanol i puryny, wszystko w jednej szklance.

NFZ wrzuca alkohol prosto na listę zakazów dietetycznych przy dnie moczanowej. A eksperci dodają, że czasem wystarczy jedno piwo… i w ciągu doby mamy ostry napad.

Co wolno jeść i pić zamiast tego

Z nabiałem jest ciekawie, bo działa dokładnie odwrotnie niż mięso. NCEŻ podaje, że jedna porcja mleka albo jogurtu dziennie obniża stężenie kwasu moczowego we krwi średnio o 0,25 mg/dl. Mleko ma mało puryn, a część jego składników w sumie pomaga usuwać moczany.

Na talerzu mają więc rządzić warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i oleje roślinne. A z nabiału NFZ poleca wersje chude i półtłuste — „jogurt, kefir, maślanka, twaróg, mleko”.

I okazuje się, że kluczowe jest też zwykłe nawodnienie. „Pij wodę, co najmniej 8 szklanek, czyli około 2 litrów płynów dziennie” — zaleca Narodowy Fundusz Zdrowia, bo woda pomaga nam wypłukiwać kwas moczowy.

Tylko że — i tu dietetycy są dość stanowczy — sama dieta nie zastąpi leczenia. Przy zaawansowanej postaci, już z guzkami dnawymi, ten niskopurynowy jadłospis trzeba łączyć z lekami, które przepisze reumatolog. A trzecim takim cichym sprawcą, obok mięsa i alkoholu, jest fruktoza — z napojów słodzonych i syropów — która też podbija nam poziom kwasu moczowego.