Kiedy odstawić suplementy przed badaniem krwi

Biotyna — taka witamina B7, którą bierzemy z popularnych tabletek „na włosy i paznokcie” — potrafi nieźle namieszać w wynikach krwi i właśnie dlatego pytanie, kiedy odstawić suplementy przed badaniem krwi, nagle przestało być takim drobiazgiem. No i akurat amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) wydała w tej sprawie osobny komunikat bezpieczeństwa. Rzecz w tym, że problem dotyczy badań robionych tak zwaną metodą streptawidyna–biotyna, a na tej technologii opiera się część oznaczeń hormonów tarczycy, troponiny czy witaminy D.

Mechanizm jest czysto laboratoryjny, czyli… biotyna wcale nie zmienia stężenia hormonów we krwi. Ona po prostu wiąże się z odczynnikiem w analizatorze i przekłamuje odczyt. Dlatego pacjent z całkiem zdrową tarczycą może dostać wynik sugerujący nadczynność, a osoba z zawałem — fałszywie niski poziom troponiny.

FDA ostrzega wprost. „Biotyna może powodować klinicznie istotne, błędnie zawyżone lub zaniżone wyniki badań laboratoryjnych” — czytamy w komunikacie bezpieczeństwa Agencji. Agencja zwróciła przy tym uwagę, że zgłoszono przypadki, w których zaburzony wynik troponiny opóźnił rozpoznanie problemu kardiologicznego.

Kiedy odstawić suplementy przed badaniem krwi — zależy od dawki

I tu raczej nie ma jednej liczby dla wszystkich. Czas przerwy rośnie razem z dawką biotyny w tabletce, i tyle.

Przy dawkach poniżej 5 mg na dobę zwykle wystarczy, że odstawimy preparat na jakieś 8 do 24 godzin przed pobraniem. Natomiast większe dawki… wymagają więcej czasu. Stowarzyszenie ADLM (dawniej AACC), które wydało wytyczne dla laboratoriów, wskazuje, że „osobom przyjmującym wysokie dawki biotyny zaleca się odstawienie preparatu nawet na 72 godziny przed pobraniem krwi”.

Co istotne, u osób, które biorą duże dawki biotyny przewlekle, ta interferencja bywa widoczna jeszcze dłużej. Niektóre źródła laboratoryjne podają, że ślad po preparacie potrafi zakłócać oznaczenie nawet do 7 dni od odstawienia.

Które badania reagują na biotynę

Lista jest w sumie dość konkretna. Najczęściej wymienia się hormony tarczycy (TSH, FT3, FT4), troponinę, witaminę D, witaminę B12, parathormon oraz część oznaczeń hormonalnych.

A problem narasta, bo biotyna trafiła do suplementów w dawkach wielokrotnie przekraczających to, czego naprawdę potrzebujemy. Bo zobacz — zapotrzebowanie dorosłego to mniej więcej 30 mikrogramów, a na półkach stoją sobie preparaty po 5000, a nawet 10000 mikrogramów.

Wniosek dla nas, pacjentów, jest całkiem praktyczny. Po pierwsze: każdy suplement z biotyną trzeba zgłosić przy zlecaniu badania. Po drugie: warto zachować przerwę dopasowaną do dawki, a nie „na wszelki wypadek” łykać tabletkę rano przed pobraniem. Po trzecie: jeśli wynik tarczycy zaskakuje i jakoś nie pasuje do samopoczucia, to biotyna jest pierwszym podejrzanym.

Wytyczne podkreślają jeszcze jedną rzecz. „Brak informacji o przyjmowaniu biotyny jest jedną z najczęstszych, a zarazem najłatwiejszych do uniknięcia przyczyn błędnych wyników” — zaznacza ADLM w dokumencie dla diagnostów. I decyzję o długości przerwy najlepiej ustalić z lekarzem, który kieruje nas na badanie, bo to akurat on wie, które oznaczenie jest na tej liście wrażliwych. Podobny problem opisywaliśmy zresztą przy interpretacji wyników z laboratorium.