Dieta pudełkowa dla cukrzyka — na co zwrócić uwagę

Catering dietetyczny przy cukrzycy? Tu nie chodzi o to, ile kalorii ktoś wydrukował na pudełku — tylko o węglowodany, ich ilość i jakość. I to jest właśnie ta pierwsza rzecz, którą dietetyk sprawdza, kiedy pacjent z cukrzycą typu 2 przychodzi i pyta o gotowy jadłospis z dowozem.

Rynek cateringów pudełkowych w Polsce rośnie od kilku lat i co chwilę wyskakują nam oferty z dopiskiem „dla diabetyka” albo „niskoglikemiczne”. No i tu jest haczyk… bo sama nazwa nic, ale to kompletnie nic nie gwarantuje. Liczy się skład każdego posiłku i to, jak szybko podnosi nam poziom glukozy we krwi.

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w „Zaleceniach klinicznych” na 2024 rok mówi wprost, że nie ma jednej uniwersalnej diety dla wszystkich chorych. „Terapia żywieniowa stanowi integralny element leczenia cukrzycy” — wskazuje PTD i dodaje, że udział węglowodanów ustala się indywidualnie, zwykle gdzieś w okolicach 45 procent wartości energetycznej.

Dlatego pierwsze, co sprawdzamy, to etykieta wartości odżywczych — i to dla każdego dania osobno. Cukrzyk potrzebuje wiedzieć, ile gramów węglowodanów siedzi w porcji, a nie tylko ile kalorii ma cały pakiet. Bez tej jednej liczby ciężko w ogóle policzyć tak zwane wymienniki węglowodanowe.

Drugi element to indeks i ładunek glikemiczny składników. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zwraca uwagę, że produkty z niskim indeksem glikemicznym pomagają trzymać cukier w miarę stabilnie. „Wybór produktów o niskim IG sprzyja wyrównaniu glikemii oraz redukcji masy ciała” — informuje NCEŻ w materiałach edukacyjnych dla pacjentów.

W praktyce to są po prostu konkretne zamiany w pudełku. Zamiast białego ryżu i ziemniaków puree dietetycy zalecają kaszę gryczaną, pełnoziarniste makarony czy warzywa strączkowe. A tymczasem część cateringów dalej opiera obiady na produktach wysoko przetworzonych, które nam tę glikemię podbijają.

Trzeci punkt, czyli cukry dodane i te ukryte. Światowa Organizacja Zdrowia od lat powtarza, żeby ograniczać wolne cukry. „Spożycie wolnych cukrów powinno zostać zredukowane poniżej 10 procent dziennej wartości energetycznej” — podaje WHO w swoich wytycznych. I w deserach czy sosach z cateringu cukier potrafi się pojawić akurat tam, gdzie kompletnie się go nie spodziewasz.

Trzeba też zwrócić uwagę na regularność i liczbę posiłków. Wielu chorych bierze leki albo insulinę o stałych porach, więc rozkład posiłków w ciągu dnia musi być raczej przewidywalny. Catering powinien dawać nam stałą, powtarzalną pulę węglowodanów, a nie raz 40, raz 90 gramów na obiad… bo to się po prostu nie spina.

I osobna sprawa: konsultacja z lekarzem albo dietetykiem. Gotowe pudełko nie zastąpi indywidualnego planu, zwłaszcza przy cukrzycy typu 1 czy kiedy w grę wchodzą jeszcze chore nerki. Więcej o samej kontroli glikemii opisaliśmy w tekście o codziennym pomiarze cukru.

Eksperci przypominają w sumie jedno: odpowiedzialny dostawca pokazuje pełen skład dań jeszcze przed zakupem. NFZ w kampaniach profilaktycznych zaznacza, że „prawidłowe odżywianie jest podstawą leczenia cukrzycy”, a kontrola tego, co ląduje na talerzu, należy w wielu przypadkach do nas, pacjentów. I jak nie ma jawnego składu ani gramatury węglowodanów — to dla diabetyka raczej taki sygnał ostrzegawczy.