Dieta na nadczynność tarczycy — co jeść, a czego unikać

Dietę przy nadczynności tarczycy często myli się z całkowitym odstawieniem jodu — a tak naprawdę chodzi o to, żeby trzymać go w ryzach, nie wykreślać. To pierwsza rzecz, którą prostuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej. Pacjent z nadczynnością ma dostarczać organizmowi około 150 μg jodu dziennie, czyli tyle samo, co osoba zdrowa. Więc pytanie, co jeść, a czego unikać, sprowadza się raczej nie do eliminacji, tylko do umiaru.

No i jest jeszcze jedna rzecz. Przyśpieszony metabolizm spala rezerwy szybciej, niż chory zdąży je uzupełnić. Dlatego portal pacjent.gov.pl radzi, żeby przy spadku masy ciała „jeść dziennie 6-7 posiłków o małej objętości”. Chodzi mniej więcej o to, żeby organizm nie tracił mięśni i kości w tempie, którego talerz po prostu nie nadrabia.

Dieta na nadczynność tarczycy — co jeść, a czego unikać według NCEZ

Zaczynamy od kaloryczności, bo to taki punkt wyjścia. Osoba z prawidłowym BMI je normalnie, ale przy niedowadze dieta robi się wysokoenergetyczna. NCEZ zaleca wtedy „nawet 6–7 posiłków o małej objętości wzbogaconych w produkty wysokoenergetyczne”. Czyli mniejsze porcje, za to częściej i treściwiej.

Potem białko — ono ma odbudowywać to, co choroba zabiera. Według Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej powinno stanowić „12–15% wartości energetycznej diety”, a przy chudnięciu nawet 110–130 g na dobę. Najlepiej z chudego mięsa, ryb, jaj i naturalnych przetworów mlecznych… nic wymyślnego.

Tłuszcze z kolei mają sięgać 20–35 procent energii, głównie te roślinne. Węglowodany 50–70 procent, i tu wybieramy pełnoziarniste zboża, warzywa i owoce. Do tego błonnik, jakieś 20–40 g dziennie.

Jod pod kontrolą, ryby najwyżej dwa, trzy razy w tygodniu

Nadmiar jodu potrafi rozkręcić nadczynność jeszcze bardziej. I właśnie dlatego NCEZ zaleca „unikania pokarmów szczególnie bogatych w jod, np. wodorostów, alg, produktów wzbogacanych w jod”. Z listy spada też sól jodowana i suplementy z jodem.

Ryby morskie zostają, ale z hamulcem. Eksperci radzą ograniczyć je do dwóch, trzech razy w tygodniu, i tyle. Ostrożność dotyczy też warzyw kapustnych. Tu akurat zalecenie jest trochę niejednoznaczne, bo „produkty zawierające goitrogeny – brokuły, kalafior, kapustne, jarmuż” mogą w niewielkim stopniu obniżać produkcję hormonów, a jednocześnie są cennym źródłem wapnia. Czyli z jednej strony tak, z drugiej niekoniecznie.

Wapń i witamina D chronią kości

Najgroźniejszy skutek uboczny nadczynności rozgrywa się w kościach. Przyśpieszony metabolizm wypłukuje minerały i podnosi ryzyko osteoporozy. Wapń i witamina D, jak podkreśla NCEZ, „są ważne w nadczynności tarczycy ze względu na ich wpływ na homeostazę kostną”.

Wapń bierzemy z mleka i przetworów, ale też z brokułów, zielonych warzyw, migdałów i sezamu. A witaminę D latem daje krótka ekspozycja na słońce — za to od października do kwietnia trzeba ją raczej suplementować, bo samo słońce nie wystarczy.

Z talerza warto w sumie wyrzucić fast foody, smażone i grillowane potrawy oraz słodkie napoje gazowane, bo dieta ma być lekkostrawna. Podobnie z roślinami, które wzdymają — czyli ciecierzyca i fasola. Antyoksydanty natomiast są jak najbardziej wskazane. Witamina C, E, beta-karoten i polifenole z orzechów, cytrusów i owoców dzikiej róży wspierają tarczycę, która i tak jest pod presją.

Konkretny jadłospis i tak zawsze ustala lekarz albo dietetyk kliniczny, bo skala nadczynności bywa różna. Podobne zasady, choć jakby w odwrotną stronę, obowiązują przy niedoczynności tarczycy, gdzie problemem jest z kolei spowolniony metabolizm.