Czy metabolizm zwalnia z wiekiem — fakty po 40-tce

Słuchaj, pewnie nie raz słyszałeś, że jak tylko przekroczysz czterdziestkę, to metabolizm nagle siada i już. No więc… nie do końca. Bo jak się okazuje, ten popularny tekst nie ma za bardzo oparcia w twardych danych. Tak przynajmniej wynika z dużego, międzynarodowego badania, które opublikowano w czasopiśmie „Science”. I w sumie fajnie, bo wreszcie ktoś sprawdził to pomiarami, a nie tylko powtarzał obiegową opinię — a fakty po 40-tce wyglądają zupełnie inaczej, niż głosi ten cały mit.

Zespół naukowców zebrał ponad 6400 pomiarów dziennego wydatku energetycznego u osób w wieku od ośmiu dni do 95 lat, z 29 krajów. Wykorzystali metodę wody podwójnie znakowanej, czyli coś, co uznaje się za najdokładniejszy sposób mierzenia spalania kalorii poza laboratorium. A sama praca ukazała się 13 sierpnia 2021 roku.

Czy metabolizm zwalnia z wiekiem — fakty po 40-tce mówią co innego

Najważniejszy wniosek jest raczej prosty. Dzienny wydatek energetyczny, no i jak już uwzględnimy masę ciała, trzyma się stabilnie między 20. a 60. rokiem życia. Czyli obejmuje to całą tę naszą dekadę czterdziestki, a do tego trzydziestkę i pięćdziesiątkę.

„Naprawdę sądziliśmy, że okres dojrzewania będzie się wyróżniał, a tak nie jest” — powiedział główny autor badania Herman Pontzer z Duke University. Jego zespół nie zauważył też żadnego skoku zapotrzebowania na kalorie w innych takich „przełomowych” momentach życia.

Co więcej, naukowcy nie znaleźli śladu metabolicznego efektu menopauzy. „Nie widzimy żadnego wpływu menopauzy” — stwierdził Pontzer, a chodziło mu o ten okres, któremu zwyczajowo przypisujemy tycie u kobiet.

Cztery fazy, których nie widać gołym okiem

Badacze wyróżnili cztery etapy przemiany materii w życiu człowieka. I tak najszybciej spalamy energię w niemowlęctwie. „W okolicach pierwszych urodzin dzieci spalają o 50 procent więcej energii, niż wynikałoby z ich rozmiaru” — zauważają autorzy.

Potem metabolizm stopniowo zwalnia, mniej więcej do 20. roku życia. A później wchodzimy w takie długie plateau. I właśnie dlatego różnica między spalaniem kalorii u trzydziestolatka a pięćdziesięciolatka, jak to przeliczymy na masę ciała, jest w sumie znikoma.

Zaskakuje też brak różnicy między płciami. Zespół podkreśla, że niższy wydatek energetyczny u kobiet wynika wyłącznie z mniejszej masy ciała i większego udziału tkanki tłuszczowej. Przy tej samej wadze i tym samym procencie tłuszczu różnica metaboliczna między kobietą a mężczyzną po prostu znika.

Redakcja poleca: dieta i zdrowie po pięćdziesiątce.

Po sześćdziesiątce spadek staje się realny

Prawdziwe zwolnienie przychodzi później, niż większość z nas zakłada. Dopiero po 60. roku życia tempo przemiany materii spada o jakieś 0,7 procent rocznie, czyli mniej więcej 7 procent na dekadę. A w wieku czterdziestu lat? Żadnego takiego załamania w danych nie widać.

U osób po dziewięćdziesiątce dzienny wydatek energetyczny jest średnio o 20 do 25 procent niższy niż u pięćdziesięciolatków. I to przez zmiany na poziomie komórek, a nie samą utratę mięśni.

„Pomyślcie o dojrzewaniu, menopauzie, innych etapach życia. Dziwne jest to, że moment tych metabolicznych przełomów nie pokrywa się z typowymi kamieniami milowymi” — tłumaczył Pontzer, odnosząc się do tych obiegowych przekonań o „spowolnieniu po czterdziestce”.

Autorzy zaznaczają, że ich wyniki, dostępne w pełnej publikacji w „Science", podważają to, co od dekad powtarza się w poradnikach dietetycznych. Bo jeśli waga rośnie nam w połowie życia, to przyczyną nie jest żadne nagłe załamanie metabolizmu… tylko zwykła różnica między tym, co zjadamy, a tym, co wydatkujemy.