Dieta na trzustkę — co jeść przy zapaleniu

Pacjenci, których wypisują ze szpitala z rozpoznaniem ostrego zapalenia trzustki, powinni przez pierwszy miesiąc jeść mniej więcej 2000 kcal dziennie, i to przy zaledwie 40 gramach tłuszczu. Takie limity podaje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) w wytycznych o tym, jak prowadzić dietę już po opuszczeniu szpitala.

No i tu od razu trzeba sobie powiedzieć jedno: dieta na trzustkę to nie jest jakaś chwilowa rekonwalescencja, którą odbębniamy przez tydzień i wracamy do starych nawyków. To raczej uporządkowany schemat rozpisany na całe tygodnie. Centrum dzieli go na trzy etapy, a w każdym kolejnym stopniowo rośnie i wartość energetyczna posiłków, i dopuszczalna ilość tłuszczu.

Dieta na trzustkę — co jeść przy zapaleniu w pierwszym miesiącu

Na początku całą energię dnia opieramy głównie na węglowodanach, a tłuszcze tniemy mocno w dół. NCEŻ precyzuje to dość dokładnie — dzienna racja powinna wynosić „przynajmniej ok. 2000 kcal (8,4 MJ), białko ogółem – 65 g, w tym białko zwierzęce – 35 g, tłuszcze ogółem (dodane i zawarte w produktach) – 40 g, węglowodany ogółem – 345 g”.

Ale liczy się nie tylko to, co jemy, ale i jak często. Centrum zaleca, żeby jeść regularnie i raczej małe porcje. „Ważne jest spożywanie regularnie 4-5 posiłków w ciągu dnia, aby każdy z nich nie był zbyt obfity” — czytamy w wytycznych NCEŻ.

I jeszcze jedno… sposób przyrządzania jest tu właściwie tak samo ważny jak sam skład. Dlatego w grę wchodzą dania gotowane, duszone i pieczone bez tłuszczu. Według Centrum „wskazane są posiłki gotowane, duszone bez uprzedniego przysmażania, pieczone w folii lub w pergaminie, potrawki, pulpety, sosy o łagodnym smaku”.

Trzy etapy i rosnący limit tłuszczu

Po pierwszym miesiącu dietę powoli rozszerzamy. W drugim okresie limit tłuszczu rośnie do 50 g, białka mniej więcej do 70 g, a energia podskakuje do jakichś 2200 kcal. Posiłków w sumie dalej jest pięć w ciągu dnia.

I dopiero później wchodzimy w taką normalizację. Jak wskazuje NCEŻ, w ostatnim etapie „przechodzi się na dietę pełnowartościową, normalną, o zawartości energii 2300-2500 kcal (9,6-10,5 MJ) i podaży 70-90 g białka oraz 60-80 g tłuszczu”.

A tempo, w jakim to wszystko idzie, zależy od postaci choroby. Zasady leczenia żywieniowego po postaci obrzękowej i martwiczej są właściwie takie same, tyle że przy martwicy ograniczenia ciągną się zwykle dłużej. I co istotne — dieta w żadnym wypadku nie może doprowadzić do tego, że pacjent zacznie chudnąć.

Czego unikać: alkohol, smażenie, wzdęcia

Zakaz alkoholu jest tu bezwzględny, bez żadnych wyjątków. Picie alkoholu zaostrza stan zapalny trzustki i nasila ból wywołany obrzękiem, więc napoje wyskokowe wypadają całkowicie z diety łatwostrawnej z ograniczeniem tłuszczu.

Z jadłospisu znikają też te najtłustsze rzeczy. Odpada smalec, słonina, boczek i łój, a do tego wszystko, co smażone i w panierce. I dochodzi jeszcze to, co powoduje wzdęcia — czyli warzywa kapustne, groch, fasola, soczewica, cebula i czosnek.

Portal Medycyny Praktycznej przypomina przy okazji, że dieta w chorobach trzustki to tak naprawdę modyfikacja diety łatwostrawnej, a to, jak bardzo jest rygorystyczna, zależy od fazy i nasilenia choroby. Więcej o etapach i przykładowych jadłospisach znajdziesz u Medycyny Praktycznej oraz w Narodowym Centrum Edukacji Żywieniowej.