Semaglutyd (Ozempic) na odchudzanie — jak działa, efekty i bezpieczeństwo

Wszyscy znamy ten zastrzyk z TikToka, prawda? No to zacznijmy od czegoś, o czym mało kto mówi głośno: semaglutyd faktycznie potrafi zrzucić średnio od kilkunastu do ponad dwudziestu procent masy ciała, ale w Polsce żaden preparat z tą substancją nie jest refundowany we wskazaniu odchudzającym. I to jest właśnie ta różnica, o której pacjenci sięgający po popularny zastrzyk najczęściej zapominają… a szkoda, bo sporo zmienia.

No dobra, jak to w ogóle działa. Substancja jest analogiem hormonu GLP-1. Czyli mówiąc po ludzku — wydłuża uczucie sytości, spowalnia opróżnianie żołądka i tłumi apetyt. Efekt jest taki, że chory je mniej, a przy tym nie chodzi ciągle głodny. Pod marką Ozempic semaglutyd zarejestrowano w cukrzycy typu 2, a pod nazwą Wegovy — w wyższej dawce 2,4 mg — w leczeniu otyłości.

A skalę tego wszystkiego widać w badaniach klinicznych serii STEP. W trwającym 72 tygodnie badaniu STEP UP pacjenci na dawce 7,2 mg schudli średnio 20,7 procent, wobec 17,5 procent przy dawce 2,4 mg i zaledwie 2,4 procent w grupie placebo. No i jeszcze to: ponad 90 procent uczestników straciło co najmniej 5 procent wagi, a jedna trzecia — 25 procent albo więcej.

Producent rozszerza przy okazji formę doustną, czyli będzie raczej i tabletka. W badaniu OASIS 4 tabletka z semaglutydem 25 mg dała średnio 16,6 procent ubytku masy ciała po 64 tygodniach, no ale przy pełnym stosowaniu się do zaleceń — to akurat warunek.

Teraz kwestia, której nie wolno pomijać, czyli bezpieczeństwo. Opisuje je Charakterystyka Produktu Leczniczego zatwierdzona przez urząd rejestracji. I ten dokument nie pozostawia żadnych złudzeń co do dolegliwości żołądkowych.

„Najczęściej zgłaszanymi działaniami niepożądanymi były zaburzenia żołądka i jelit, w tym nudności, biegunka i wymioty” — czytamy w charakterystyce preparatu opublikowanej przez URPL. Nudności dotyczą według danych rejestracyjnych mniej więcej 17–20 procent leczonych, a biegunka jakoś tak co ósmego pacjenta.

W wielu przypadkach to wszystko jest łagodne i ustępuje po kilku tygodniach. Ale… dokumentacja wymienia też powikłania rzadsze, za to poważniejsze: zapalenie trzustki, kamicę żółciową przy szybkim chudnięciu oraz nasilenie retinopatii u chorych na cukrzycę. Czyli nie jest to coś, co bierzemy ot tak.

Amerykańska agencja FDA poszła jeszcze dalej i nałożyła na etykietę ostrzeżenie ramkowe. A powód? Wyniki badań na gryzoniach, u których po długiej ekspozycji na agonistów GLP-1 pojawiały się guzki komórek C tarczycy.

„Lek jest przeciwwskazany u pacjentów z rakiem rdzeniastym tarczycy w wywiadzie osobniczym lub rodzinnym oraz u chorych z zespołem mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej typu 2” — wskazują zapisy rejestracyjne. U ludzi ten sygnał nie został jednoznacznie potwierdzony, analizy nadal trwają, więc na razie raczej zostawiamy to z dużym znakiem zapytania.

Wracając do Polski — z dostępem do refundacji jest naprawdę wąsko. Zgodnie z listą refundacyjną dopłata przysługuje wyłącznie chorym na cukrzycę typu 2, którzy spełniają restrykcyjne kryteria — a mianowicie: leczenie co najmniej dwoma lekami, HbA1c powyżej 7,5 procent oraz bardzo wysokie ryzyko sercowo-naczyniowe. I tyle, reszta odpada.

„Refundacja nie obejmuje stosowania produktu w leczeniu otyłości ani w celu redukcji masy ciała u osób bez cukrzycy” — wynika z obwieszczenia ministra zdrowia w sprawie wykazu leków refundowanych. Czyli jak ktoś kupuje preparat tylko dla efektu odchudzającego, to płaci pełną cenę rynkową. Pełną.

I jeszcze jedno, o czym eksperci ciągle przypominają — odstawienie leku zwykle prowadzi do ponownego wzrostu wagi. Bo terapia nie usuwa przyczyn otyłości, ona w sumie tylko steruje apetytem. Więcej o zasadach przyznawania świadczeń piszemy w tekście o refundacji leków dla seniorów.

A na koniec coś, co jeszcze się rozegra: producent złożył tymczasem do Europejskiej Agencji Leków wniosek o rejestrację dawki 7,2 mg, a decyzji spodziewano się w pierwszym kwartale 2026 roku.