Post przerywany — jak długo można go stosować bezpiecznie

Słuchaj, post przerywany brzmi niewinnie… ale tylko do czasu. Bo okazuje się, że u zdrowej dorosłej osoby przestaje być bezpieczny mniej więcej po pięciu, sześciu, siedmiu tygodniach ciągłego pilnowania — tak przynajmniej wynika z materiałów Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. No i po tym czasie organizm raczej nie zostaje już w trybie takiej kontrolowanej restrykcji, tylko przechodzi w stan, który specjaliści opisują wprost.

„Po wielu tygodniach ciągłego postu (mniej więcej 5-7 tygodni u zdrowych osób dorosłych) post zmienia się w wyniszczające organizm głodzenie” — czytamy w poradniku Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej. I właśnie dlatego eksperci tak rozdzielają dwie rzeczy: krótkie okno żywieniowe to jedno, a stały rygor ciągnięty miesiącami to już zupełnie co innego.

Ile trwa bezpieczne okno

Najczęściej wybierasz pewnie model 16/8. Czyli mamy osiem godzin na posiłki i szesnaście godzin przerwy, prosto. Ale co istotne — dotychczasowe analizy obejmowały głównie kilka tygodni, no, czasem kilka miesięcy, a twardych danych o tym, co się dzieje przez lata, w sumie brakuje.

Specjaliści z NCEZ zaznaczają, że tego całego modelu okienkowego nie da się dziś tak po prostu nazwać sprawdzonym na dłuższą metę. Więc granicą nie jest jakaś konkretna data w kalendarzu, tylko to, jak reaguje organizm i czy regularnie kontrolujemy samopoczucie.

Co pokazało badanie post przerywany kontra serce

A potem przyszedł marzec 2024 i trochę ostudził ten entuzjazm. Naukowcy wzięli dane jakichś 20 tysięcy dorosłych Amerykanów i zestawili je z rejestrem zgonów.

Wnioski pokazano podczas sesji naukowych Amerykańskiego Towarzystwa Kardiologicznego w Chicago, w dniach 18-21 marca 2024 roku. I teraz uwaga: osoby, które mieściły wszystkie posiłki w oknie krótszym niż osiem godzin, miały o 91 procent wyższe ryzyko zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych niż te, które jadły w przedziale 12-16 godzin.

„Ograniczenie czasu jedzenia do krótkiego okna, na przykład ośmiu godzin dziennie, zyskało popularność jako sposób na odchudzanie i poprawę zdrowia serca. Długoterminowe skutki, w tym ryzyko zgonu, pozostają jednak nieznane” — przekazali autorzy badania.

Ale spokojnie — Towarzystwo od razu dorzuciło zastrzeżenie. „Badanie wykazało związek między ośmiogodzinnym oknem żywieniowym a zgonami z przyczyn sercowo-naczyniowych, ale nie oznacza to, że ograniczanie czasu jedzenia te zgony powodowało” — podkreślono w komunikacie. I co więcej, wcześniejsze prace wskazywały akurat na korzyści: niższe ciśnienie, lepszą glikemię, i poprawę profilu cholesterolu.

Kto nie powinien pościć

Tu lista przeciwwskazań jest dość konkretna. NCEZ wymienia „dzieci i młodzież”, „kobiety w ciąży i karmiące piersią” oraz „osoby z cukrzycą i innymi zaburzeniami gospodarki węglowodanowej”.

Do tej grupy specjaliści dopisują jeszcze osoby starsze, takie przyjmujące niektóre leki, i tych z historią zaburzeń odżywiania. I tu mały paradoks… bo akurat seniorzy często bywają adresatami tych modnych diet okienkowych, choć formalnie są przecież wśród wykluczonych.

Nawet jak jesteś zdrowy, zbyt ostra restrykcja ma swoją cenę. Wśród działań niepożądanych wymienia się hipoglikemię, utratę masy mięśniowej, bóle głowy, odwodnienie, rozdrażnienie, i takie kompulsywne objadanie się w czasie „okienka”. Podobne sygnały ostrzegawcze opisano zresztą w poradniku dla pacjentów dotyczącym diet redukcyjnych.

Dlatego dietetycy powtarzają w kółko jeden warunek brzegowy: post przerywany warto wdrażać po konsultacji ze specjalistą, a nie na podstawie jakiegoś filmu z sieci. Bo to obserwacja organizmu zostaje tu najważniejsza — to ona, a nie liczba tygodni, wyznacza ten moment, w którym dieta zaczyna nam szkodzić.