Dieta przy gastroskopii i kolonoskopii — przygotowanie do badania

Dieta przy gastroskopii i kolonoskopii — temat, który spędza sen z powiek chyba każdemu, kto dostał skierowanie i nie do końca wie, co właściwie ma robić. A sprawa jest prosta i trudna zarazem: od tego, co (i kiedy) zjemy, zależy, czy lekarz w ogóle zobaczy ścianę przewodu pokarmowego. No bo jak zostaną resztki jedzenia, to zasłonią obraz i… badanie trzeba powtarzać. W obu przypadkach przygotowanie wygląda zupełnie inaczej, choć — umówmy się — pacjenci nagminnie mylą jedno z drugim.

Gastroskopia to raczej krótkie głodzenie, a nie żadna tygodniowa dieta. Kolonoskopia odwrotnie: tu akurat liczy się to, co jemy przez kilka dni przed terminem. I to jest cała różnica, którą warto sobie wbić do głowy na start.

Gastroskopia: liczy się głodzenie, nie tydzień diety

Zacznijmy od żołądka i dwunastnicy, bo tu jest prościej. Przed takim badaniem nie musimy wcześniej kombinować z jadłospisem. Najważniejsze jest jedno: być na czczo. Zazwyczaj wystarczy nie jeść przez 6 do 8 godzin i nie pić płynów przez mniej więcej 4 godziny przed gastroskopią. Tyle.

Jeśli badanie mamy zaplanowane na rano, to ostatni posiłek zjadamy dzień wcześniej, najpóźniej około godziny 19:00. Zalecana jest wtedy „lekka kolacja bez produktów mlecznych”. A gdy procedura odbywa się w znieczuleniu, to czas głodzenia wydłuża się do 12 godzin — czyli trzeba wytrzymać trochę dłużej.

Wodę niegazowaną wolno wypić jeszcze do 2 godzin przed badaniem, ale w ilości nie większej niż jedna szklanka, czyli jakieś 250 ml. No i dwa dni wcześniej specjaliści radzą odstawić potrawy tłuste, smażone, ostre oraz alkohol — a do tego powstrzymać się od palenia. Nic z tych rzeczy nie pomaga, więc w sumie szkoda ryzykować.

Dieta przy gastroskopii i kolonoskopii — przygotowanie do badania jelita krok po kroku

I tu zaczynają się schody. Kolonoskopia jest pod tym względem znacznie bardziej wymagająca. Przygotowanie zaczynamy nawet 5 do 7 dni wcześniej, przechodząc na dietę lekkostrawną. Potem, na 3 do 4 dni przed terminem, wchodzi dieta ubogoresztkowa.

To zmiana wobec tego, co robiło się kiedyś. Aktualne zalecenia podkreślają, że dieta ubogoresztkowa „jest lepiej tolerowana niż zalecana w przeszłości dieta płynna”. Chodzi po prostu o to, żeby w jelicie nie zalegały trudne do usunięcia resztki — bo one potrafią narobić bałaganu.

Z menu wypadają wtedy konkretne produkty, a mianowicie:

• pieczywo pełnoziarniste, pestki i nasiona (siemię lniane, chia, sezam, słonecznik, mak)
• owoce drobnopestkowe: maliny, truskawki, borówki, winogrona, kiwi, pomidory
• surowe warzywa i owoce
• tłuste mięso oraz potrawy smażone
• alkohol, napoje gazowane i kawa z mlekiem

I co istotne — zalecane są łagodniejsze techniki obróbki. Zamiast smażenia w głębokim tłuszczu i panierowania lepiej wybrać gotowanie, duszenie albo pieczenie w folii. Brzmi mało efektownie, no ale na te kilka dni da się wytrzymać.

Ostatni posiłek i klarowne płyny

Dzień przed kolonoskopią robi się już naprawdę ściśle. Jeśli badanie wypada rano, ostatni stały posiłek trzeba zjeść między godziną 13:00 a 15:00. Natomiast gdy procedura przewidziana jest na popołudnie, ostatni posiłek dopuszczalny jest mniej więcej do 18:00. Czyli — patrzymy na godzinę badania i od tego liczymy.

Po tej porze wolno przyjmować już wyłącznie, jak to ujmują zalecenia, „klarowne płyny”. Mowa o wodzie, niesłodzonej herbacie czy bulionie — ale bez tłuszczu i bez żadnych kawałków.

W dniu badania zostajemy na głodzeniu. Płyny przejrzyste można pić do 2 godzin przed kolonoskopią bez znieczulenia oraz do 4 godzin przed badaniem wykonywanym w znieczuleniu. Tu znowu wszystko zależy od tego, czy idziemy „na śpiąco”, czy nie.

I jeszcze jedno, czego dieta nam nie załatwi: osobnym elementem przygotowania jest preparat przeczyszczający na bazie makrogoli, przyjmowany według schematu wyznaczonego przez pracownię. Dieta i środek czyszczący działają razem — jedno bez drugiego raczej nie zda egzaminu. A o terminach i zasadach badań przesiewowych jelita informuje serwis pacjent.gov.pl.