Dieta keto a cukrzyca i insulinooporność — czy jest bezpieczna

Dieta keto a cukrzyca i insulinooporność — no i znowu o tym głośno, bo akurat wyszło kilka nowych przeglądów badań, a do tego Amerykańskie Towarzystwo Diabetologiczne (ADA) odświeżyło swoje wytyczne na 2026 rok. I co? Specjaliści w sumie zgadzają się co do jednego: jadłospis z bardzo małą ilością węglowodanów potrafi naprawdę poprawić wyrównanie glikemii… ale jak masz cukrzycę, to nie wolno ci tego wprowadzać na własną rękę.

Najnowszy przegląd, ten z czasopisma „Frontiers in Clinical Diabetes and Healthcare”, pokazuje mniej więcej skalę tego efektu. I wychodzi, że diety nisko­węglowodanowe i ketogeniczne obniżały HbA1c, masę ciała oraz ciśnienie skurczowe. Odsetek remisji był najwyższy po roku i sięgał 62 procent — brzmi nieźle, prawda? Tyle że po pięciu latach spadał już do 13 procent.

Mechanizm tłumaczą nam eksperci od insulinooporności i w sumie brzmi to prosto. Ograniczamy węglowodany, więc poziom insuliny na czczo leci w dół, a do tego zmniejsza się ilość tłuszczu, który odkłada się tam, gdzie nie powinien — czyli poza tkanką tłuszczową, w wątrobie i trzustce. I właśnie ten tłuszcz ektopowy uznaje się dziś za jeden z motorów cukrzycy typu 2.

Polskie instytucje podchodzą do tematu raczej ostrożnie i ciągle powtarzają jedno: trzeba to robić indywidualnie. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej przypomina, że „nie ma diety uniwersalnej dla wszystkich pacjentów z cukrzycą”, a proporcje makroskładników po prostu trzeba ustalać osobno dla każdego chorego.

A jednocześnie NCEŻ wcale nie skreśla mocnego cięcia węglowodanów. „Złotym standardem w leczeniu cukrzycy u pacjentów wymagających redukcji masy ciała pozostaje nadal dieta o obniżonej zawartości węglowodanów” — tak czytamy w materiałach Centrum. Standardowo udział węglowodanów określa się tam mniej więcej na 45 procent energii, ale u osób mało aktywnych może być on czasowo obniżony do przedziału 25–45 procent.

Polskie Towarzystwo Diabetologiczne w zaleceniach na 2025 rok wyznacza nam za to dolną granicę. Najniższy rekomendowany poziom to 50–150 g węglowodanów dziennie, głównie u pacjentów o niskiej aktywności fizycznej. A klasyczna dieta keto? No ta zwykle schodzi poniżej tego progu, gdzieś do 20–50 g na dobę.

Dieta keto a cukrzyca i insulinooporność — gdzie leży ryzyko

Sygnał ostrzegawczy płynie z badań eksperymentalnych. Naukowcy z ETH Zurich i uniwersyteckiego szpitala pediatrycznego w Zurychu opisali, że u zwierząt na diecie wysokotłuszczowej kontrola cukru w pewnym momencie przestała działać tak, jak trzeba, a wątroba straciła wrażliwość na insulinę.

„Jeśli wątroba nie jest w stanie reagować na normalne poziomy insuliny, aby kontrolować poziom cukru we krwi, może się zwiększać ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2″ — podaje za autorami Polskie Stowarzyszenie Diabetyków. Sami badacze od razu zastrzegają, że „mechanizm leżący u podstaw całego procesu nie został określony”. Czyli wiemy, że coś się dzieje, ale jakoś tam do końca jeszcze nie wiadomo dlaczego.

Najwięcej uwagi poświęca się jednak bezpieczeństwu farmakoterapii. Wytyczne ADA na 2026 rok odradzają wzorzec ketogeniczny osobom zagrożonym kwasicą ketonową, czyli tym, które przyjmują flozyny, a mianowicie: inhibitory SGLT2. Ryzykowne jest też łączenie ostrego cięcia węglowodanów z insuliną albo pochodnymi sulfonylomocznika bez korekty dawek — bo zapotrzebowanie na leki spada często już w pierwszych dniach.

I dlatego zarówno PTD, jak i NCEŻ wskazują dokładnie na ten sam warunek wstępny. Każda osoba z cukrzycą powinna najpierw przejść edukację żywieniową, a samą zmianę diety na ketogeniczną prowadzić pod kontrolą diabetologa i z bieżącym monitorowaniem glikemii… inaczej naprawdę lepiej w to nie wchodzić.