Dieta fleksitariańska — na czym polega i dla kogo

Zastanawiałeś się kiedyś, czy da się jeść mniej mięsa, ale tak zupełnie bez spinania się i wyrzeczeń? No bo nie każdy chce od razu zostać weganinem. I tu wjeżdża dieta fleksitariańska — a na pytanie, na czym właściwie polega i dla kogo jest, odpowiada Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, które działa przy Państwowym Zakładzie Higieny. Sama nazwa to taki zlepek dwóch angielskich słów. „Określenie »fleksitariańska« powstało z połączenia dwóch słów: »flexible« (czyli elastyczny) oraz »vegetarian«” — tłumaczy NCEŻ na swoim portalu ncez.pzh.gov.pl.

No i w praktyce chodzi o to, żeby mięso ograniczyć, a nie wywalić je całkiem. „Głównym założeniem diety jest przede wszystkim ograniczenie spożycia mięsa i jego przetworów w codziennej diecie” — podaje Centrum. Dlatego właśnie fleksitarianizm bywa nazywany elastycznym wegetarianizmem, albo semiwegetarianizmem… kto jak woli.

Na czym polega dieta fleksitariańska

Bazą na talerzu jest tu białko roślinne — i to akurat sedno sprawy. „Głównym białkiem w diecie fleksitariańskiej jest białko roślinne pochodzące przede wszystkim z roślin strączkowych” — informuje NCEŻ. Mówimy tu o soi, soczewicy, ciecierzycy, bobie i grochu, i o produktach, które się z nich robi, czyli tofu czy tempeh.

A reszta menu? Zostaje raczej otwarta. „Dieta fleksitariańska dopuszcza spożywanie nabiału, jajek i ryb. Mięso i jego przetwory można spożywać okazjonalnie” — czytamy w opisie Centrum. Najczęściej wychodzi to gdzieś poza domem, na jakiejś uroczystości czy spotkaniu ze znajomymi.

I tym właśnie fleksitarianizm różni się od wegetarianizmu i weganizmu. Nie ma tu żadnego sztywnego zakazu, nikt ci niczego nie zabrania. Jest za to przesunięcie proporcji w stronę roślin, i te produkty odzwierzęce dalej zostają, tylko że w mniejszej ilości.

Dla kogo jest elastyczny wegetarianizm

Tutaj Centrum określa odbiorców dosyć szeroko. Dieta jest „dla wszystkich, którzy chcieliby zmienić swoją dietę na bardziej roślinną, ale bez całkowitej rezygnacji z produktów zwierzęcych” — podaje NCEŻ. Czyli to propozycja dla tych wszystkich, którzy trochę się wahają i nie do końca są gotowi na pełne wegetariaństwo.

Ważny jest też ten argument o bezpieczeństwie żywieniowym. Bo jak porównamy to z dietą wegańską, to przy fleksitarianizmie „zdecydowanie rzadziej dochodzi do niedoborów pokarmowych” — zaznacza Centrum. Mniej restrykcji to po prostu mniejsze ryzyko, że czegoś nam zabraknie — choć dobrze ułożony jadłospis i tak musi być, tego nie przeskoczymy.

Co mówią badania o korzyściach

Korzyści wiążą się głównie z tym, że ograniczamy mięso, a jemy więcej błonnika i różnych składników odżywczych. Według NCEŻ osoby, które tak się odżywiają, mają „niższe ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 i zespołu metabolicznego”. Centrum dorzuca też, że badani „charakteryzowali się istotnie niższą masą ciała”.

Element diety	Zalecenie NCEŻ
Główne źródło białka	rośliny strączkowe (soja, soczewica, ciecierzyca)
Nabiał, jajka, ryby	dozwolone
Mięso i wędliny	okazjonalnie
Cel	ograniczenie mięsa, więcej roślin

Tę pozytywną ocenę potwierdza w sumie ranking amerykańskiego „U.S. News & World Report”, w którym dieta fleksitariańska wylądowała wśród najzdrowszych diet 2024 roku. A to zestawienie przygotowało 43 ekspertów z dziedziny żywienia, otyłości, cukrzycy i chorób serca — więc nie byle kto.

Tyle że Centrum trochę studzi ten entuzjazm, jeśli chodzi o twarde dowody. „Ilość badań jest znacznie ograniczona, a sama dieta nie doczekała się jeszcze ostatecznej i kompletnej definicji” — przyznaje NCEŻ. Pełne wskazówki dotyczące diet roślinnych publikuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej w sekcji ABC żywienia.

Ale mimo wszystko fleksitarianizm uchodzi raczej za jedną z najłatwiejszych w stosowaniu propozycji żywieniowych. Minimalne ograniczenia, brak liczenia kalorii i to, że nie ma żadnych całkowitych zakazów — to wszystko sprawia, że Centrum opisuje go jako taki wariant łagodnego wejścia w dietę roślinną. I o to chyba właśnie chodzi.