Dieta rozdzielna – na czym polega i czy ma sens

Dieta rozdzielna? No więc chodzi o to, żeby nie wrzucać białek i węglowodanów do jednego posiłku — i od razu trzeba powiedzieć jedno: na odchudzanie to raczej nie działa, przynajmniej nic na to nie wskazuje. Tak to akurat ocenia Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, czyli jednostka, która działa przy Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego PZH.

A samo założenie jest w sumie banalnie proste. „Diety rozdzielne polegają na niełączeniu pewnych produktów spożywczych podczas spożywania posiłków” — tak to tłumaczy NCEŻ. Czyli w praktyce: na jednym talerzu nie powinno wylądować mięso razem z ziemniakami, no albo ryba z ryżem.

Skąd wzięła się dieta rozdzielna

Pomysł wcale nie jest nowy, o nie. Wymyślił go amerykański lekarz William Howard Hay, który jeszcze w latach dwudziestych XX wieku wydał książkę „Health via Food”.

Hay wyszedł sobie z takiego założenia o trawieniu, które niby zależy od odczynu. Według jego teorii „produkty bogate w węglowodany wymagają zasadowego pH, aby mogły zostać dokładnie strawione, dlatego też nie powinno łączyć się ich z produktami zawierającymi białko”. No i stąd właśnie ten zakaz mieszania chleba z serem, czy tam makaronu z mięsem.

Dieta rozdzielna – na czym polega i czy ma sens według nauki

Tyle że teorię Haya podważono dość szybko, bo już w 1935 roku. Wtedy to badacz Stuart Baxter pokazał, że „trzustka produkuje enzymy trawienne, niezależnie od odczynu pH spożytego posiłku”.

I tu wniosek jest właściwie jeden, prosty jak drut. Jak podsumowuje NCEŻ, „to czy połączymy poszczególne grupy produktów spożywczych czy zjemy je osobno nie ma większego znaczenia”. Organizm ogarnia mieszany posiłek bez większego problemu, bo trawi go w tym samym czasie i tymi samymi, no… narzędziami.

A późniejsze badania kliniczne tylko to potwierdziły. W eksperymencie zespołu Golaya porównano osoby na diecie rozdzielnej z osobami na takiej klasycznej, zbilansowanej diecie. „Nie zanotowano znaczących różnic w spadku masy ciała u pacjentów stosujących dietę rozdzielną w porównaniu z regularną, zbilansowaną dietą” — tak to czytamy w opracowaniu Centrum.

Dlaczego niektórzy jednak chudną

No bo zaraz, ktoś powie — przecież znam kogoś, komu się udało. I racja, efekt odchudzający bywa realny, tylko że mechanizm jest tu inny, niż głosi cała ta teoria. Osoby, które przechodzą na to niełączenie, zwykle po prostu upraszczają sobie jadłospis, odpuszczają przekąski i jakoś tam lepiej pilnują porcji.

I w efekcie jedzą mniej kalorii. Czyli to ten deficyt energetyczny robi robotę, a nie żadne manipulowanie pH w żołądku — to on odpowiada za spadek wagi. Sam podział produktów nie wnosi tu w sumie nic, no poza tym, że komplikuje planowanie posiłków.

Czy dieta rozdzielna szkodzi

Specjaliści raczej nie wskazują, żeby takie żywienie oparte na rozdzielaniu grup produktów było groźne dla zdrowia. Problem leży gdzie indziej. Dietetycy zwracają uwagę, że te rygorystyczne reguły bywają po prostu trudne do utrzymania na dłuższą metę i potrafią człowieka zniechęcić do jakichkolwiek zmian.

A stanowisko NCEŻ i tak pozostaje przy tym jednoznaczne: „dieta rozdzielna nie ma podstaw naukowych, które dowodziłyby jej skuteczności w walce z nadwagą”.